Artyku\u0142 stanowi analiz\u0119 wp\u0142ywu sztucznej inteligencji (AI) na edukacj\u0119. Zwraca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zar\u00f3wno na korzy\u015bci, takie jak adaptacyjne nauczanie, automatyzacja oceniania, wsparcie dydaktyczne, jak i na zagro\u017cenia spowodowane rozwojem technologii AI, w tym obni\u017cenie poziomu krytycznego my\u015blenia, pog\u0142\u0119bienie nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych i wyzwania etyczne. Przytoczone s\u0105 przyk\u0142ady z bada\u0144 empirycznych, analizy dotycz\u0105ce efektywno\u015bci system\u00f3w AI i ich wp\u0142ywu na proces edukacyjny. W zako\u0144czeniu artyku\u0142u sformu\u0142owano rekomendacje dotycz\u0105ce szkolenia nauczycieli, aby technologia wspiera\u0142a rozw\u00f3j ucznia.<\/p>\n\n
sztuczna inteligencja w edukacji, adaptacyjne nauczanie, generatywne modele j\u0119zykowe, etyka AI, sztuczna inteligencja, SI, AI, IT, edukacja<\/p>\n\n
Sztuczna inteligencja (AI) staje si\u0119 coraz wa\u017cniejszym narz\u0119dziem w edukacji, oferuj\u0105c nowe mo\u017cliwo\u015bci nauczania jak i automatyzacj\u0119 proces\u00f3w dydaktycznych. Od dnia opublikowania do u\u017cytku publicznego modelu ChatGPT-3.5 znacz\u0105co wzros\u0142a liczba bada\u0144 nad zastosowaniem AI w edukacji. Badania ukazuj\u0105 zar\u00f3wno potencja\u0142, jak i wyzwania zwi\u0105zane z implementacj\u0105 tych technologii (Chen & Lin, 2020; Zawacki-Richter et al., 2019).<\/p>\n\n
Zastosowanie modeli AI umo\u017cliwia adaptacyjne nauczanie, dostosowuj\u0105ce si\u0119 do indywidualnych potrzeb ucznia, co podnosi efektywno\u015b\u0107 nauki oraz pozwala skoncentrowa\u0107 si\u0119 na rozwijaniu s\u0142abych stron ka\u017cdego ucznia. Taka metoda nauczania sprawia, \u017ce uczniowie nie powtarzaj\u0105 tre\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 dla nich zrozumia\u0142e, wsp\u00f3lnie z ca\u0142\u0105 grup\u0105, tylko tre\u015bci s\u0105 dostosowane przez algorytm do ich poziomu, co pozwala zaoszcz\u0119dzi\u0107 czas i zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci ka\u017cdego ucznia.
Zalet\u0105 sztucznej inteligencji jest r\u00f3wnie\u017c tworzenie i automatyczne ocenianie test\u00f3w umiej\u0119tno\u015bci uczni\u00f3w. Dzi\u0119ki temu nauczyciele s\u0105 odci\u0105\u017ceni od powtarzalnej procedury sprawdzania ka\u017cdego testu i otrzymuj\u0105 wyniki dla wszystkich podopiecznych. Dodatkowo AI pozwala generowa\u0107 informacj\u0119 zwrotn\u0105 dostosowan\u0105 do ucznia (Luckin et al., 2016; Luckin, 2017).<\/p>\n\n
Mimo licznych korzy\u015bci, stosowanie AI w edukacji wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma ryzykami. W\u015br\u00f3d os\u00f3b korzystaj\u0105cych z rozwi\u0105za\u0144 nowej technologii stwierdzono znacz\u0105cy spadek krytycznego my\u015blenia, mimo \u017ce modele j\u0119zykowe cz\u0119sto, gdy nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 danych, o kt\u00f3re pyta\u0142 u\u017cytkownik tworz\u0105 najbardziej prawdopodobn\u0105 odpowied\u017a, ale cz\u0119sto fa\u0142szyw\u0105 . Cz\u0119ste u\u017cywanie modeli generuj\u0105cych grafiki powoduje obni\u017cenie kreatywno\u015bci i wyobra\u017ani (Zawacki-Richter et al., 2019; Sidiropoulos & Anagnostopoulos, 2024). Aktualny poziom rozwoju nie uwzgl\u0119dnia w pe\u0142ni specyfikacji zawodu nauczyciela i potrzeb uczni\u00f3w ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) (Chen & Lin, 2020).<\/p>\n\n
Rozw\u00f3j sztucznej inteligencji rodzi istotne kwestie etyczne, zwi\u0105zane z ochron\u0105 danych u\u017cytkownik\u00f3w, prawami autorskimi, transparentno\u015bci\u0105 algorytm\u00f3w, odpowiedzialno\u015bci\u0105 za podejmowane przez systemy decyzje. W 2025 roku model j\u0119zykowy Grok musia\u0142 zosta\u0107 ograniczony przez tw\u00f3rc\u00f3w po licznych zg\u0142oszeniach przez u\u017cytkownik\u00f3w, \u017ce og\u0142oszeniu si\u0119 \u201cMecha Hitlerem\u201d. W pierwszych miesi\u0105cach, u\u017cytkownicy Chat GPT, mogli poprosi\u0107 o podanie przepisu na napalm oraz narkotyki syntetyczne, aktualnie tw\u00f3rcy tych modeli zablokowali dost\u0119p u\u017cytkownikom do tre\u015bci niebezpiecznych i seksualnych. Jednak\u017ce, konieczne s\u0105 odpowiednie regulacje i szkolenia nauczycieli, aby zapewni\u0107 bezpieczne i sprawiedliwe wykorzystanie technologii (Sidiropoulos & Anagnostopoulos, 2024; Luckin et al., 2016).
<\/p>\n\n
Aby skutecznie i etycznie wdra\u017ca\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 w edukacji, konieczne jest przygotowanie odpowiednich strategii szkoleniowych dla nauczycieli i rodzic\u00f3w, kt\u00f3re obejm\u0105 zar\u00f3wno aspekty technologiczne i pedagogiczne. Kluczowe jest r\u00f3wnie\u017c opracowanie standard\u00f3w etycznych i prawnych reguluj\u0105cych wykorzystanie AI w szko\u0142ach oraz zapewnienie r\u00f3wnego dost\u0119pu do nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144, by nie pog\u0142\u0119bia\u0107 nier\u00f3wno\u015bci edukacyjnych (Luckin et al., 2016; Sidiropoulos & Anagnostopoulos, 2024). Warto r\u00f3wnie\u017c promowa\u0107 badania skoncentrowane na rzeczywistych potrzebach nauczycieli i uczni\u00f3w, aby technologia wspiera\u0142a, a nie zast\u0119powa\u0142a proces dydaktyczny (Zawacki-Richter et al., 2019).<\/p>\n\n