Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? | LSJA<\/title> \n <meta name=\"description\" content=\"Jak jesienna zmiana czasu wp\u0142ywa na sen, serce, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie? Przegl\u0105d aktualnych bada\u0144 (157 prac z 36 kraj\u00f3w) autorstwa mgr. in\u017c. Jakuba Adamczyka.\"> \n <meta name=\"keywords\" content=\"zmiana czasu, czas zimowy, czas letni, zmiana czasu 2026, wp\u0142yw zmiany czasu na zdrowie, rytm dobowy, sen, chronobiologia, zegar biologiczny, jetlag spo\u0142eczny\"> \n <meta name=\"author\" content=\"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"> \n <meta name=\"publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\">\n <link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\">\n  \n <meta property=\"og:title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta property=\"og:description\" content=\"Sen, rytm dobowy, serce, wypadki i samopoczucie \u2013 co m\u00f3wi\u0105 aktualne badania o jesiennej zmianie czasu.\"> \n <meta property=\"og:type\" content=\"article\"> \n <meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"> \n <meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\"> \n <meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\"> \n <meta property=\"og:site_name\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta property=\"article:author\" content=\"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"> \n <meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta property=\"article:section\" content=\"Zdrowie i styl \u017cycia\"><\/p>\n  \n <meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\"> \n <meta name=\"twitter:title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"twitter:description\" content=\"Co m\u00f3wi\u0105 badania o wp\u0142ywie jesiennej zmiany czasu na sen, serce i bezpiecze\u0144stwo.\"> \n <meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\"><\/p>\n  \n <meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-image-preview:large, max-snippet:-1, max-video-preview:-1\"> \n <meta name=\"language\" content=\"Polish\"> \n <meta name=\"revisit-after\" content=\"7 days\"><\/p>\n  \n <meta name=\"citation_title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"citation_author\" content=\"Adamczyk, Jakub\"> \n <meta name=\"citation_author_institution\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"citation_publication_date\" content=\"2026\/09\/28\"> \n <meta name=\"citation_online_date\" content=\"2026\/09\/28\"> \n <meta name=\"citation_publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"citation_language\" content=\"pl\"> \n <meta name=\"citation_keywords\" content=\"zmiana czasu; czas letni; czas zimowy; rytm dobowy; sen; chronobiologia; zdrowie publiczne\"> \n <meta name=\"citation_abstract_html_url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"> \n <meta name=\"citation_public_url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"><\/p>\n  \n <meta name=\"DC.title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"DC.creator\" content=\"Adamczyk, Jakub\"> \n <meta name=\"DC.publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"DC.date\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta name=\"DC.language\" content=\"pl\"> \n <meta name=\"DC.type\" content=\"Text\"> \n <meta name=\"DC.subject\" content=\"zmiana czasu; sen; rytm dobowy; zdrowie\"> \n <meta name=\"DC.rights\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"><\/p>\n  \n <script type=\"application\/ld+json\">\n {\n \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n \"@type\": \"ScholarlyArticle\",\n \"headline\": \"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\",\n \"description\": \"Przegl\u0105d aktualnych dowod\u00f3w naukowych dotycz\u0105cych wp\u0142ywu jesiennej zmiany czasu na sen, rytm dobowy, uk\u0142ad sercowo-naczyniowy, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie cz\u0142owieka.\",\n \"inLanguage\": \"pl\",\n \"author\": {\n \"@type\": \"Person\",\n \"name\": \"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\",\n \"affiliation\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\"\n }\n },\n \"datePublished\": \"2026-09-28\",\n \"dateModified\": \"2026-09-28\",\n \"isAccessibleForFree\": true,\n \"keywords\": [\"zmiana czasu\", \"czas zimowy\", \"czas letni\", \"rytm dobowy\", \"sen\", \"chronobiologia\", \"zdrowie publiczne\"],\n \"articleSection\": \"Zdrowie i styl \u017cycia\",\n \"citation\": [\n \"Steponenaite A. i wsp. (2026). A systematic review of epidemiological studies into daylight-saving time & health identifying beneficial & adverse effects. European Journal of Epidemiology, 41(4), 419\u2013433. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10654-026-01372-8\",\n \"Zhao S. i wsp. (2024). All cause and cause specific mortality associated with transition to daylight saving time in US. BMJ Medicine, 3(1), e000771. https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmjmed-2023-000771\",\n \"Roenneberg T., Winnebeck E. C., Klerman E. B. (2019). Daylight saving time and artificial time zones \u2013 a battle between biological and social times. Frontiers in Physiology, 10, 944. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2019.00944\"\n ],\n \"publisher\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\",\n \"logo\": {\n \"@type\": \"ImageObject\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\/logo.png\"\n }\n },\n \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"\n }\n <\/script><\/p>\n  \n <script type=\"application\/ld+json\">\n {\n \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n \"@type\": \"Article\",\n \"headline\": \"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\",\n \"image\": \"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\",\n \"inLanguage\": \"pl\",\n \"datePublished\": \"2026-09-28\",\n \"dateModified\": \"2026-09-28\",\n \"author\": {\n \"@type\": \"Person\",\n \"name\": \"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"\n },\n \"publisher\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\",\n \"logo\": {\n \"@type\": \"ImageObject\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\/logo.png\"\n }\n },\n \"description\": \"Jak jesienna zmiana czasu wp\u0142ywa na sen, serce, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie cz\u0142owieka \u2013 przegl\u0105d aktualnych bada\u0144.\",\n \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"\n }\n <\/script> \n<\/head> \n<body><\/p>\n<\/p>\n<div class=\"wp-post-lsja\" style=\"font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #2d3748; line-height: 1.7; font-size: 16px;\">\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #f7fafc; border-left: 5px solid #2b6cb0; padding: 20px 24px; margin-bottom: 30px; border-radius: 0 8px 8px 0;\">\nFundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka (LSJA)<\/p>\nAutor: mgr in\u017c. Jakub Adamczyk<\/strong><\/p>\n<\/p><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?<\/h2>\nW nocy z soboty 24 na niedziel\u0119 25 pa\u017adziernika 2026 r. o godzinie 3:00 wskaz\u00f3wki zegar\u00f3w w Polsce zostan\u0105 cofni\u0119te na 2:00, a doba potrwa o godzin\u0119 d\u0142u\u017cej <a href=\"#zrodlo-13\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[13]<\/a><\/sup>. Powr\u00f3t do czasu \u015brodkowoeuropejskiego, potocznie nazywanego zimowym, wynika z przepis\u00f3w Unii Europejskiej, zgodnie z kt\u00f3rymi czas letni obowi\u0105zuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli pa\u017adziernika <a href=\"#zrodlo-6\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[6]<\/a><\/sup>. Sezonowe przestawianie zegar\u00f3w stosuje si\u0119 obecnie w oko\u0142o 71 pa\u0144stwach i terytoriach autonomicznych <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Mimo tak szerokiej praktyki jej konsekwencje zdrowotne pozostaj\u0105 przedmiotem intensywnej debaty naukowej i politycznej.<\/p>\nCelem niniejszego opracowania jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat wp\u0142ywu zmiany czasu \u2013 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem jesiennego powrotu do czasu zimowego \u2013 na sen, rytm dobowy, uk\u0142ad sercowo-naczyniowy, bezpiecze\u0144stwo oraz samopoczucie cz\u0142owieka. Podstaw\u0119 stanowi przede wszystkim najnowszy systematyczny przegl\u0105d literatury epidemiologicznej opublikowany w 2026 r. w czasopi\u015bmie European Journal of Epidemiology<\/em> <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>, uzupe\u0142niony o wybrane badania pierwotne.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Zegar biologiczny a czas spo\u0142eczny<\/h2>\nPodstaw\u0105 zrozumienia problemu jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy czasem biologicznym a spo\u0142ecznym. Wewn\u0119trzny zegar oko\u0142odobowy (rytm cyrkadianowy) synchronizuje procesy fizjologiczne cz\u0142owieka, takie jak sen, temperatura cia\u0142a czy wydzielanie hormon\u00f3w, z cyklem \u015bwiat\u0142a i ciemno\u015bci. Badania wykaza\u0142y, \u017ce ludzki zegar biologiczny dostraja si\u0119 do czasu s\u0142onecznego, a nie do czasu wskazywanego przez zegarki <a href=\"#zrodlo-22\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[22]<\/a><\/sup>. Praca, szko\u0142a i inne obowi\u0105zki s\u0105 natomiast \u015bci\u015ble powi\u0105zane z czasem zegarowym. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi dwoma porz\u0105dkami okre\u015bla si\u0119 mianem jetlagu spo\u0142ecznego, kt\u00f3rego mo\u017cliwy wp\u0142yw na zdrowie jest przedmiotem bada\u0144 <a href=\"#zrodlo-24\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[24]<\/a><\/sup>.<\/p>\nZmiana czasu przesuwa zegar spo\u0142eczny o godzin\u0119, a wraz z nim por\u0119 aktywno\u015bci, posi\u0142k\u00f3w i ekspozycji na \u015bwiat\u0142o. Zwolennicy sta\u0142ego czasu zimowego wskazuj\u0105, \u017ce taki uk\u0142ad lepiej odpowiada zapotrzebowaniu organizmu na wczesne \u015bwiat\u0142o poranne, kt\u00f3re zapobiega op\u00f3\u017anianiu si\u0119 fazy rytmu dobowego <a href=\"#zrodlo-23\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[23]<\/a><\/sup>. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce s\u0105 to w du\u017cej mierze rozwa\u017cania teoretyczne, kt\u00f3rych potwierdzenie w danych epidemiologicznych bywa niejednoznaczne.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Na jakich dowodach opiera si\u0119 ta wiedza?<\/h2>\nSystematyczny przegl\u0105d opublikowany w 2026 r. obj\u0105\u0142 157 bada\u0144 przeprowadzonych w 36 krajach, przy czym oko\u0142o jedno na pi\u0119\u0107 zosta\u0142o ocenione jako badanie wysokiej jako\u015bci <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Autorzy przeszukali pi\u0119\u0107 baz danych (do czerwca 2025 r.) i oceniali jako\u015b\u0107 prac przy u\u017cyciu narz\u0119dzia Instytutu Joanny Briggs dla bada\u0144 quasi-eksperymentalnych. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 plan\u00f3w badawczych, populacji i mierzonych wynik\u00f3w nie przeprowadzono metaanalizy, lecz syntez\u0119 narracyjn\u0105.<\/p>\nNajwa\u017cniejszy wniosek tego przegl\u0105du jest istotny dla ca\u0142ej dyskusji: przekaz o jednoznacznie szkodliwym charakterze zmian czasu i czasu letniego nie znajduje pe\u0142nego potwierdzenia w dost\u0119pnych danych. Efekty okazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo niekorzystne, cz\u0119\u015bciowo neutralne, a w niekt\u00f3rych obszarach potencjalnie korzystne, przy czym baza dowodowa pozostaje ograniczona i niejednorodna <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Skutki jesiennej zmiany czasu<\/h2>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">Sen i rytm dobowy<\/h3>\nCofni\u0119cie zegar\u00f3w oznacza, \u017ce w jedn\u0105 noc w roku zyskujemy dodatkow\u0105 godzin\u0119 na sen. Zgodnie z syntez\u0105 dost\u0119pnych bada\u0144 powr\u00f3t do czasu zimowego mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107 z kr\u00f3tkotrwa\u0142ym wyd\u0142u\u017ceniem snu <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>, co znajduje potwierdzenie m.in. w danych z USA i z brytyjskiego UK Biobank <a href=\"#zrodlo-11\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[11]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-14\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[14]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-3\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[3]<\/a><\/sup>. Reakcja jest jednak zr\u00f3\u017cnicowana indywidualnie \u2013 jak wskazuj\u0105 badania, zale\u017cy ona w du\u017cym stopniu od nawykowej d\u0142ugo\u015bci snu danej osoby <a href=\"#zrodlo-10\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[10]<\/a><\/sup>. Termin zasypiania i wstawania zwykle przesuwa si\u0119 przy tym o mniej ni\u017c pe\u0142n\u0105 godzin\u0119 zmiany czasu zegarowego <a href=\"#zrodlo-15\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[15]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-11\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[11]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">\u015amiertelno\u015b\u0107 i wypadki przy pracy<\/h3>\nW jednym z bada\u0144 wysokiej jako\u015bci, obejmuj\u0105cym dane z ca\u0142ych Stan\u00f3w Zjednoczonych, jesienna zmiana czasu wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 z jakiejkolwiek przyczyny; przegl\u0105d szacuje ten efekt na oko\u0142o 2,5% wzgl\u0119dnego spadku ryzyka <a href=\"#zrodlo-28\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[28]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Podobnie badanie z W\u0142och, ocenione jako wysokiej jako\u015bci, wskazuje na mo\u017cliwe zmniejszenie liczby wypadk\u00f3w w miejscu pracy po powrocie do czasu zimowego <a href=\"#zrodlo-4\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[4]<\/a><\/sup>. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce wnioski te opieraj\u0105 si\u0119 na niewielkiej liczbie bada\u0144 wysokiej jako\u015bci, a autorzy przegl\u0105du zastrzegaj\u0105, \u017ce wyja\u015bnienia mechanizm\u00f3w maj\u0105 charakter spekulatywny <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">Wcze\u015bniejszy zmierzch, bezpiecze\u0144stwo i przest\u0119pczo\u015b\u0107<\/h3>\nJesienna zmiana czasu oznacza, \u017ce zmrok zapada wed\u0142ug zegara wcze\u015bniej, czyli w godzinach wieczornego szczytu komunikacyjnego. Badania z Meksyku i innych kraj\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce po powrocie do czasu zimowego mo\u017ce rosn\u0105\u0107 liczba przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy fizycznej (rozboje, napa\u015bci), co wi\u0105\u017ce si\u0119 prawdopodobnie z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a w godzinach wieczornych <a href=\"#zrodlo-9\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[9]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-5\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[5]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-26\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[26]<\/a><\/sup>. Z kolei analiza z Chile sugeruje, \u017ce w pocz\u0105tkowych miesi\u0105cach okresu nast\u0119puj\u0105cego po jesiennej zmianie czasu utrzymanie czasu letniego wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z mniejsz\u0105 liczb\u0105 wypadk\u00f3w drogowych ni\u017c czas zimowy <a href=\"#zrodlo-7\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[7]<\/a><\/sup>. Dane te dotycz\u0105 jednak innych warunk\u00f3w geograficznych i nie nale\u017cy mechanicznie przenosi\u0107 ich na polskie realia.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">B\u00f3le g\u0142owy<\/h3>\nJedno badanie \u015bredniej jako\u015bci wskazuje, \u017ce u os\u00f3b regularnie cierpi\u0105cych na migren\u0119 cz\u0119sto\u015b\u0107 napad\u00f3w mo\u017ce si\u0119 zmniejsza\u0107 po jesiennej zmianie czasu, przy czym efekt pojawia\u0142 si\u0119 z oko\u0142o dwutygodniowym op\u00f3\u017anieniem <a href=\"#zrodlo-8\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[8]<\/a><\/sup>. Wynik ten wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.<\/p>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Wa\u017cna informacja<\/h3>\nJesienna zmiana czasu bywa \u0142agodniejsza dla organizmu ni\u017c wiosenna.<\/strong> Wed\u0142ug dost\u0119pnych bada\u0144 mo\u017ce przej\u015bciowo poprawia\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 snu, jednak jednocze\u015bnie wcze\u015bniejszy zmierzch wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykami zwi\u0105zanymi z ograniczon\u0105 widoczno\u015bci\u0105 i \u015bwiat\u0142em wieczorem. Efekty s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane indywidualnie i zale\u017c\u0105 m.in. od nawyk\u00f3w snu oraz stanu zdrowia.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Por\u00f3wnanie z wiosenn\u0105 zmian\u0105 czasu<\/h2>\nAby w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 skutki jesieni, warto zestawi\u0107 je z wiosennym przej\u015bciem na czas letni. Systematyczny przegl\u0105d wskazuje, \u017ce wiosenne przesuni\u0119cie zegar\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z kr\u00f3tkotrwa\u0142ym wzrostem ryzyka zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego oraz \u2013 zw\u0142aszcza w USA \u2013 \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w drogowych, a jednocze\u015bnie z mo\u017cliwym spadkiem przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy fizycznej <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Metaanaliza szacuje wzrost ryzyka zawa\u0142u w pierwszych tygodniach po wiosennej zmianie na oko\u0142o 4% <a href=\"#zrodlo-12\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[12]<\/a><\/sup>.<\/p>\nMo\u017cliwe jest tak\u017ce, \u017ce pewne grupy s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe. Badania wskazuj\u0105 na wi\u0119ksze ryzyko skr\u00f3cenia snu u nastolatk\u00f3w, gdy zaj\u0119cia szkolne zaczynaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bnie <a href=\"#zrodlo-19\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[19]<\/a><\/sup>, a tak\u017ce wolniejsze przystosowanie si\u0119 snu do zmiany czasu u os\u00f3b spo\u017cywaj\u0105cych diet\u0119 bogat\u0105 w t\u0142uszcze <a href=\"#zrodlo-18\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[18]<\/a><\/sup>. Efekty psychiatryczne nie zosta\u0142y natomiast wykazane w spos\u00f3b sp\u00f3jny <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Mechanizmy i ograniczenia bada\u0144<\/h2>\nCz\u0119stym za\u0142o\u017ceniem jest, \u017ce negatywne skutki zmiany czasu wynikaj\u0105 z zaburzenia snu i rytmu dobowego. Tymczasem autorzy najnowszego przegl\u0105du zauwa\u017caj\u0105, \u017ce dane o niewielkich lub niesp\u00f3jnych zmianach w \u015bnie i rytmach cyrkadianowych podaj\u0105 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 prost\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 przyczynowo-skutkow\u0105, a inne wyja\u015bnienia \u2013 jak zmiana pory przyjmowania lek\u00f3w, zmiana ekspozycji na \u015bwiat\u0142o czy efekt nocebo \u2013 pozostaj\u0105 hipotezami <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Efekt nocebo, czyli pogorszenie samopoczucia wywo\u0142ane oczekiwaniem negatywnych skutk\u00f3w, bywa podnoszony w literaturze jako argument za wywa\u017conym przekazem publicznym <a href=\"#zrodlo-1\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[1]<\/a><\/sup>.<\/p>\nTrzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o ograniczeniach samej bazy dowodowej. Niekt\u00f3re stanowiska towarzystw naukowych bazuj\u0105 cz\u0119\u015bciowo na bardzo ma\u0142ych badaniach; przyk\u0142adem jest analiza snu u dziewi\u0119ciu zdrowych doros\u0142ych w Finlandii, kt\u00f3r\u0105 powo\u0142ywano jako uzasadnienie tezy o utrzymuj\u0105cym si\u0119 d\u0142ugu snu po zmianie czasu <a href=\"#zrodlo-16\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[16]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Ponadto skutki zale\u017c\u0105 od szeroko\u015bci i d\u0142ugo\u015bci geograficznej, w zwi\u0105zku z czym wyniki z jednego regionu nie musz\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 w innym <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Debata: czas letni, czas zimowy czy koniec przestawiania zegar\u00f3w?<\/h2>\nWiele towarzystw naukowych z zakresu medycyny snu i chronobiologii opowiada si\u0119 za zniesieniem zmian czasu i wprowadzeniem sta\u0142ego czasu standardowego (zimowego). Stanowiska takie opublikowa\u0142y m.in. Sleep Research Society oraz Ameryka\u0144ska Akademia Medycyny Snu <a href=\"#zrodlo-17\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[17]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-21\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[21]<\/a><\/sup>. Przeciwwag\u0119 stanowi\u0105 badania sugeruj\u0105ce, \u017ce \u017cycie w czasie letnim w miesi\u0105cach letnich mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 \u2013 w jednym z bada\u0144 w stanie Indiana szacowano j\u0105 na oko\u0142o 4,5% <a href=\"#zrodlo-2\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[2]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\nAutorzy przegl\u0105du z 2026 r. nie opowiadaj\u0105 si\u0119 za \u017cadn\u0105 skrajno\u015bci\u0105. Proponuj\u0105 podej\u015bcie wywa\u017cone: uznanie zar\u00f3wno niekorzystnych, jak i korzystnych zale\u017cno\u015bci oraz rozwijanie strategii \u0142agodz\u0105cych ryzyko, do czasu uzyskania mocniejszych dowod\u00f3w <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Jako obiecuj\u0105ce kierunki wymieniaj\u0105 stopniowe przesuwanie zachowa\u0144 i ekspozycji na \u015bwiat\u0142o przed zmian\u0105 czasu oraz zwi\u0119kszenie obecno\u015bci s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa w okresach przej\u015bciowych; mo\u017cliwo\u015b\u0107 poprawy adaptacji za pomoc\u0105 odpowiednio dobranej ekspozycji na \u015bwiat\u0142o opisano r\u00f3wnie\u017c w badaniu eksperymentalnym <a href=\"#zrodlo-27\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[27]<\/a><\/sup>.<\/p>\nW Polsce obowi\u0105zuj\u0105ce rozporz\u0105dzenie o czasie letnim obejmuje lata 2022\u20132026. Wed\u0142ug doniesie\u0144 medialnych Komisja Europejska opublikowa\u0142a ju\u017c harmonogram okres\u00f3w czasu letniego na lata 2027\u20132031, jednocze\u015bnie analizuj\u0105c mo\u017cliwe odej\u015bcie od dotychczasowego systemu, cho\u0107 ostatecznej decyzji nie podj\u0119to <a href=\"#zrodlo-13\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[13]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-20\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[20]<\/a><\/sup>.<\/p>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Jak \u0142agodnie przej\u015b\u0107 przez zmian\u0119 czasu?<\/h3>\nPoni\u017csze wskaz\u00f3wki maj\u0105 charakter og\u00f3lny i wynikaj\u0105 z podstaw higieny snu oraz kierunk\u00f3w opisywanych w literaturze:<\/p>\n<ul style=\"margin: 0; padding-left: 20px; line-height: 1.8; color: #2b6cb0;\">\n<li>zachowaj regularne pory snu, posi\u0142k\u00f3w i aktywno\u015bci w dniach wok\u00f3\u0142 zmiany czasu,<\/li>\n<li>zadbaj o ekspozycj\u0119 na \u015bwiat\u0142o dzienne w godzinach porannych,<\/li>\n<li>uwzgl\u0119dnij, \u017ce wcze\u015bniejszy zmierzch zmniejsza widoczno\u015b\u0107 na drodze \u2013 szczeg\u00f3lnie w godzinach wieczornego szczytu,<\/li>\n<li>osoby z chorobami serca lub przyjmuj\u0105ce leki o \u015bci\u015ble okre\u015blonej porze powinny w razie w\u0105tpliwo\u015bci skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Podsumowanie<\/h2>\nJesienna zmiana czasu z letniego na zimowy nie jest \u2013 wed\u0142ug obecnego stanu wiedzy \u2013 zdarzeniem jednoznacznie szkodliwym. Kr\u00f3tkotrwa\u0142e wyd\u0142u\u017cenie snu, mo\u017cliwy spadek \u015bmiertelno\u015bci i wypadk\u00f3w przy pracy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 z ryzykiem wynikaj\u0105cym z wcze\u015bniejszego zmierzchu, w tym z mo\u017cliwym wzrostem przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy. Wiosenne przej\u015bcie na czas letni wydaje si\u0119 dla cz\u0119\u015bci populacji \u2013 zw\u0142aszcza dla os\u00f3b z grup ryzyka sercowo-naczyniowego \u2013 bardziej obci\u0105\u017caj\u0105ce. Dost\u0119pne badania s\u0105 jednak nadal niejednorodne, a liczba prac wysokiej jako\u015bci ograniczona, dlatego rzetelna komunikacja publiczna powinna unika\u0107 zar\u00f3wno alarmizmu, jak i bagatelizowania problemu.<\/p>\nTa obserwacja jest zgodna z tym, co na co dzie\u0144 widzimy w pracy Fundacji Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka. W ramach Filaru III \u2013 rozwoju edukacji \u2013 wspieramy budowanie umiej\u0119tno\u015bci krytycznej oceny informacji, a wiarygodna wiedza o zdrowiu i stylu \u017cycia stanowi podstaw\u0119 \u015bwiadomych decyzji. Dzia\u0142amy jednocze\u015bnie na rzecz os\u00f3b w trudnej sytuacji \u017cyciowej, a tak\u017ce ochrony \u015brodowiska i zwierz\u0105t, promuj\u0105c zr\u00f3wnowa\u017cony styl \u017cycia, w kt\u00f3rym rytm dnia pozostaje w zgodzie z naturalnym \u015bwiat\u0142em. Skuteczna edukacja zdrowotna wymaga dzia\u0142ania na kilku poziomach:<\/p>\n<ul style=\"margin-bottom: 25px; padding-left: 20px; line-height: 1.8;\">\n<li>rzetelnych \u017ar\u00f3de\u0142<\/strong> \u2013 opierania komunikat\u00f3w na przegl\u0105dach systematycznych, a nie pojedynczych doniesieniach,<\/li>\n<li>edukacji<\/strong> \u2013 budowania \u015bwiadomo\u015bci, jak dzia\u0142a zegar biologiczny i higiena snu,<\/li>\n<li>profilaktyki zdrowotnej<\/strong> \u2013 uwzgl\u0119dnienia grup o podwy\u017cszonym ryzyku, np. os\u00f3b z chorobami serca czy nastolatk\u00f3w,<\/li>\n<li>wsparcia dora\u017anego<\/strong> \u2013 pomocy tym, kt\u00f3rzy w sytuacjach kryzysowych nie maj\u0105 dost\u0119pu do wiedzy i opieki.<\/li>\n<\/ul>\n <\/p>\n<div style=\"text-align: center; margin-top: 40px; margin-bottom: 40px;\">\n <a href=\"https:\/\/zrzutka.pl\/kt2t2s\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"display: inline-block; background-color: #1a5fa0; color: #ffffff; text-decoration: none; padding: 15px 40px; border-radius: 5px; font-weight: 600; font-size: 16px;\">Wspom\u00f3\u017c Fundacj\u0119 – Przeka\u017c Darowizn\u0119<\/a>\n <\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a naukowe<\/h2>\n<ol style=\"margin-bottom: 25px; padding-left: 20px; line-height: 1.8;\">\n<li id=\"zrodlo-1\">Blume, C., & Schabus, M. (2020). Perspective: Daylight saving time \u2013 an advocacy for a balanced view and against fanning fear. Clocks & Sleep, 2<\/em>(1), 19\u201325. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/clockssleep2010003\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3390\/clockssleep2010003<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Cook, A. (2022). Saving lives: the 2006 expansion of daylight saving in Indiana. Journal of Population Economics, 35<\/em>(3), 861\u2013891. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00148-021-00833-6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s00148-021-00833-6<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">de Lange, M. A., i wsp. (2025). The effects of daylight saving time clock changes on accelerometer-measured sleep duration in the UK Biobank. Journal of Sleep Research<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/jsr.14335\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1111\/jsr.14335<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Depalo, D. (2023). Should the daylight saving time be abolished? Evidence from work accidents in Italy. Economic Modelling<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.econmod.2023.106520\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.econmod.2023.106520<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Dom\u00ednguez, P., & Asahi, K. (2023). Crime-time: how ambient light affects crime. Journal of Economic Geography, 23<\/em>(2), 299\u2013317. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/jeg\/lbac011\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1093\/jeg\/lbac011<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Dyrektywa 2000\/84\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie uzgodnie\u0144 dotycz\u0105cych czasu letniego. Dost\u0119pna w: <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/dir\/2000\/84\/oj\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">EUR-Lex<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Gillmore, R. (2025). Daylight saving time and automobile accidents: evidence from Chile. Health Economics, 34<\/em>(5), 880\u2013931. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/hec.4936\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1002\/hec.4936<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Gobel, C. H., i wsp. (2025). The impact of biseasonal time changes on migraine. Neurology International<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/neurolint17030040\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3390\/neurolint17030040<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Goodwin, M. B., Gonzalez, F., & Fontenla, M. (2024). The impact of daylight saving time in Mexico. Applied Economics, 56<\/em>(1), 22\u201332. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/00036846.2023.2166666\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1080\/00036846.2023.2166666<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Harrison, Y. (2013). Individual response to the end of Daylight Saving Time is largely dependent on habitual sleep duration. Biological Rhythm Research, 44<\/em>(3), 391\u2013401. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/09291016.2012.692255\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1080\/09291016.2012.692255<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Heacock, R. M., i wsp. (2022). Sleep and alcohol use patterns during federal holidays and daylight saving time transitions in the United States. Frontiers in Physiology, 13<\/em>, 884154. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2022.884154\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3389\/fphys.2022.884154<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Hurst, A., Morfeld, P., Lewis, P., & Erren, T. C. (2024). Daylight saving time transitions and risk of heart attack: a systematic review and meta-analysis. Deutsches \u00c4rzteblatt International, 121<\/em>(15), 490.<\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">INTERIA.PL (2026). Zmiana czasu na zimowy 2026. Komisja Europejska bada inne mo\u017cliwo\u015bci. Dost\u0119pne w: <a href=\"https:\/\/wydarzenia.interia.pl\/ciekawostki\/news-kiedy-zmiana-czasu-2026-ke-chce-odejsc-od-systemu-badania-tr,nId,23538188\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">wydarzenia.interia.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Jin, L., & Ziebarth, N. R. (2020). Sleep, health, and human capital: evidence from daylight saving time. Journal of Economic Behavior & Organization, 170<\/em>, 174\u2013192. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jebo.2019.12.003\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.jebo.2019.12.003<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Kantermann, T., Juda, M., Merrow, M., & Roenneberg, T. (2007). The human circadian clock’s seasonal adjustment is disrupted by daylight saving time. Current Biology, 17<\/em>(22), 1996\u20132000. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cub.2007.10.025\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.cub.2007.10.025<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Lahti, T. A., i wsp. (2008). Transitions into and out of daylight saving time compromise sleep and the rest-activity cycles. BMC Physiology, 8<\/em>, 3. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/1472-6793-8-3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1186\/1472-6793-8-3<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Malow, B. A. (2022). It is time to abolish the clock change and adopt permanent standard time in the United States: a Sleep Research Society position statement. Sleep<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/sleep\/zsac236\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1093\/sleep\/zsac236<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">McHill, A. W., i wsp. (2024). Adaptation of sleep to daylight saving time is slower in people consuming a high-fat diet. iScience, 27<\/em>(9), 110677. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.isci.2024.110677\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.isci.2024.110677<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Medina, D., i wsp. (2015). Adverse effects of daylight saving time on adolescents’ sleep and vigilance. Journal of Clinical Sleep Medicine, 11<\/em>(8), 879\u2013884. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5664\/jcsm.4938\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.5664\/jcsm.4938<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Rada Unii Europejskiej (2024). Seasonal clock changes in the EU. Dost\u0119pne w: <a href=\"https:\/\/www.consilium.europa.eu\/en\/policies\/seasonal-time-changes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">consilium.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Rishi, M. A., i wsp. (2024). Permanent standard time is the optimal choice for health and safety: an American Academy of Sleep Medicine position statement. Journal of Clinical Sleep Medicine, 20<\/em>(1), 121\u2013125. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5664\/jcsm.10898\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.5664\/jcsm.10898<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Roenneberg, T., Kumar, C. J., & Merrow, M. (2007). The human circadian clock entrains to sun time. Current Biology, 17<\/em>(2), R44\u2013R45. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cub.2006.12.011\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.cub.2006.12.011<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Roenneberg, T., Winnebeck, E. C., & Klerman, E. B. (2019). Daylight saving time and artificial time zones \u2013 a battle between biological and social times. Frontiers in Physiology, 10<\/em>, 944. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2019.00944\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3389\/fphys.2019.00944<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Roenneberg, T. (2023). How can social jetlag affect health? Nature Reviews Endocrinology, 19<\/em>(7), 383\u2013384. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41574-023-00851-2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1038\/s41574-023-00851-2<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">Steponenaite, A., Wallraff, J. P., Wild, U., Brown, L., Bullock, B., Lall, G. S., Ferguson, S., Foster, R. G., Walsh, J., Murray, G., Erren, T. C., & Lewis, P. (2026). A systematic review of epidemiological studies into daylight-saving time & health identifying beneficial & adverse effects. European Journal of Epidemiology, 41<\/em>(4), 419\u2013433. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10654-026-01372-8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s10654-026-01372-8<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Umbach, R., Raine, A., & Ridgeway, G. (2017). Aggression and sleep: a daylight saving time natural experiment on the effect of mild sleep loss and gain on assaults. Journal of Experimental Criminology, 13<\/em>, 439\u2013453. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11292-017-9299-x\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s11292-017-9299-x<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">Xu, M., i wsp. (2024). Improving adjustment to daylight saving time transitions with light. Scientific Reports, 14<\/em>(1), 15001.<\/li>\n<li id=\"zrodlo-28\">Zhao, S., i wsp. (2024). All cause and cause specific mortality associated with transition to daylight saving time in US: nationwide, time series, observational study. BMJ Medicine, 3<\/em>(1), e000771. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmjmed-2023-000771\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1136\/bmjmed-2023-000771<\/a><\/li>\n<\/ol>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #2d3748; color: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 8px; margin-top: 40px; text-align: center;\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 10px 0; font-size: 18px; color: #ffffff;\">Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka<\/h3>\nKRS: 0001156897<\/p>\n <a href=\"https:\/\/lsja.pl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" style=\"display: inline-block; background-color: #3182ce; color: #ffffff; text-decoration: none; padding: 10px 20px; border-radius: 5px; font-weight: 600; font-size: 14px;\">Odwied\u017a nasz\u0105 stron\u0119: lsja.pl<\/a>\n <\/div>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Przeka\u017c 1,5% podatku<\/h3>\nJe\u015bli jeste\u015b podatnikiem PIT, mo\u017cesz przekaza\u0107 1,5% swojego podatku Fundacji Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka, wspieraj\u0105c nasze dzia\u0142ania na rzecz os\u00f3b w trudnej sytuacji \u017cyciowej, ochrony \u015brodowiska i zwierz\u0105t oraz rozwoju edukacji.<\/p>\nKRS partnera: 0000270261<\/strong><\/p>\nCel szczeg\u00f3\u0142owy: LSJA 28646<\/strong><\/p>\n<\/p><\/div>\nArtyku\u0142 ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed podj\u0119ciem decyzji dotycz\u0105cych zdrowia, w tym pory przyjmowania lek\u00f3w, skonsultuj si\u0119 z lekarzem.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/p>\n<\/body> \n<\/html><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? | LSJA Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka (LSJA) Autor: mgr in\u017c. Jakub Adamczyk Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? W nocy z soboty 24 na niedziel\u0119 25 pa\u017adziernika 2026 r. o godzinie 3:00 wskaz\u00f3wki zegar\u00f3w w Polsce […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[21],"tags":[54,48],"class_list":["post-918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykul","tag-edukacja","tag-lsja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":921,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions\/921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

{"id":918,"date":"2026-10-24T09:18:00","date_gmt":"2026-10-24T09:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/lsja.pl\/?p=918"},"modified":"2026-09-28T05:24:26","modified_gmt":"2026-09-28T05:24:26","slug":"zmiana-czasu-z-letniego-na-zimowy-jak-wplywa-na-organizm-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lsja.pl\/en\/zmiana-czasu-z-letniego-na-zimowy-jak-wplywa-na-organizm-czlowieka\/","title":{"rendered":"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?"},"content":{"rendered":"

\n
\n
\n
\n
\n Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? | LSJA<\/title> \n <meta name=\"description\" content=\"Jak jesienna zmiana czasu wp\u0142ywa na sen, serce, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie? Przegl\u0105d aktualnych bada\u0144 (157 prac z 36 kraj\u00f3w) autorstwa mgr. in\u017c. Jakuba Adamczyka.\"> \n <meta name=\"keywords\" content=\"zmiana czasu, czas zimowy, czas letni, zmiana czasu 2026, wp\u0142yw zmiany czasu na zdrowie, rytm dobowy, sen, chronobiologia, zegar biologiczny, jetlag spo\u0142eczny\"> \n <meta name=\"author\" content=\"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"> \n <meta name=\"publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\">\n <link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\">\n  \n <meta property=\"og:title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta property=\"og:description\" content=\"Sen, rytm dobowy, serce, wypadki i samopoczucie \u2013 co m\u00f3wi\u0105 aktualne badania o jesiennej zmianie czasu.\"> \n <meta property=\"og:type\" content=\"article\"> \n <meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"> \n <meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\"> \n <meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\"> \n <meta property=\"og:site_name\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta property=\"article:author\" content=\"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"> \n <meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta property=\"article:section\" content=\"Zdrowie i styl \u017cycia\"><\/p>\n  \n <meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\"> \n <meta name=\"twitter:title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"twitter:description\" content=\"Co m\u00f3wi\u0105 badania o wp\u0142ywie jesiennej zmiany czasu na sen, serce i bezpiecze\u0144stwo.\"> \n <meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\"><\/p>\n  \n <meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-image-preview:large, max-snippet:-1, max-video-preview:-1\"> \n <meta name=\"language\" content=\"Polish\"> \n <meta name=\"revisit-after\" content=\"7 days\"><\/p>\n  \n <meta name=\"citation_title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"citation_author\" content=\"Adamczyk, Jakub\"> \n <meta name=\"citation_author_institution\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"citation_publication_date\" content=\"2026\/09\/28\"> \n <meta name=\"citation_online_date\" content=\"2026\/09\/28\"> \n <meta name=\"citation_publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"citation_language\" content=\"pl\"> \n <meta name=\"citation_keywords\" content=\"zmiana czasu; czas letni; czas zimowy; rytm dobowy; sen; chronobiologia; zdrowie publiczne\"> \n <meta name=\"citation_abstract_html_url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"> \n <meta name=\"citation_public_url\" content=\"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"><\/p>\n  \n <meta name=\"DC.title\" content=\"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\"> \n <meta name=\"DC.creator\" content=\"Adamczyk, Jakub\"> \n <meta name=\"DC.publisher\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"> \n <meta name=\"DC.date\" content=\"2026-09-28\"> \n <meta name=\"DC.language\" content=\"pl\"> \n <meta name=\"DC.type\" content=\"Text\"> \n <meta name=\"DC.subject\" content=\"zmiana czasu; sen; rytm dobowy; zdrowie\"> \n <meta name=\"DC.rights\" content=\"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\"><\/p>\n  \n <script type=\"application\/ld+json\">\n {\n \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n \"@type\": \"ScholarlyArticle\",\n \"headline\": \"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\",\n \"description\": \"Przegl\u0105d aktualnych dowod\u00f3w naukowych dotycz\u0105cych wp\u0142ywu jesiennej zmiany czasu na sen, rytm dobowy, uk\u0142ad sercowo-naczyniowy, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie cz\u0142owieka.\",\n \"inLanguage\": \"pl\",\n \"author\": {\n \"@type\": \"Person\",\n \"name\": \"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\",\n \"affiliation\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\"\n }\n },\n \"datePublished\": \"2026-09-28\",\n \"dateModified\": \"2026-09-28\",\n \"isAccessibleForFree\": true,\n \"keywords\": [\"zmiana czasu\", \"czas zimowy\", \"czas letni\", \"rytm dobowy\", \"sen\", \"chronobiologia\", \"zdrowie publiczne\"],\n \"articleSection\": \"Zdrowie i styl \u017cycia\",\n \"citation\": [\n \"Steponenaite A. i wsp. (2026). A systematic review of epidemiological studies into daylight-saving time & health identifying beneficial & adverse effects. European Journal of Epidemiology, 41(4), 419\u2013433. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10654-026-01372-8\",\n \"Zhao S. i wsp. (2024). All cause and cause specific mortality associated with transition to daylight saving time in US. BMJ Medicine, 3(1), e000771. https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmjmed-2023-000771\",\n \"Roenneberg T., Winnebeck E. C., Klerman E. B. (2019). Daylight saving time and artificial time zones \u2013 a battle between biological and social times. Frontiers in Physiology, 10, 944. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2019.00944\"\n ],\n \"publisher\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\",\n \"logo\": {\n \"@type\": \"ImageObject\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\/logo.png\"\n }\n },\n \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"\n }\n <\/script><\/p>\n  \n <script type=\"application\/ld+json\">\n {\n \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n \"@type\": \"Article\",\n \"headline\": \"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?\",\n \"image\": \"https:\/\/lsja.pl\/images\/zmiana-czasu.jpg\",\n \"inLanguage\": \"pl\",\n \"datePublished\": \"2026-09-28\",\n \"dateModified\": \"2026-09-28\",\n \"author\": {\n \"@type\": \"Person\",\n \"name\": \"mgr in\u017c. Jakub Adamczyk\"\n },\n \"publisher\": {\n \"@type\": \"Organization\",\n \"name\": \"Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\",\n \"logo\": {\n \"@type\": \"ImageObject\",\n \"url\": \"https:\/\/lsja.pl\/logo.png\"\n }\n },\n \"description\": \"Jak jesienna zmiana czasu wp\u0142ywa na sen, serce, bezpiecze\u0144stwo i samopoczucie cz\u0142owieka \u2013 przegl\u0105d aktualnych bada\u0144.\",\n \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/lsja.pl\/zmiana-czasu-letni-zimowy-wplyw-na-czlowieka\/\"\n }\n <\/script> \n<\/head> \n<body><\/p>\n<\/p>\n<div class=\"wp-post-lsja\" style=\"font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #2d3748; line-height: 1.7; font-size: 16px;\">\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #f7fafc; border-left: 5px solid #2b6cb0; padding: 20px 24px; margin-bottom: 30px; border-radius: 0 8px 8px 0;\">\nFundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka (LSJA)<\/p>\nAutor: mgr in\u017c. Jakub Adamczyk<\/strong><\/p>\n<\/p><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?<\/h2>\nW nocy z soboty 24 na niedziel\u0119 25 pa\u017adziernika 2026 r. o godzinie 3:00 wskaz\u00f3wki zegar\u00f3w w Polsce zostan\u0105 cofni\u0119te na 2:00, a doba potrwa o godzin\u0119 d\u0142u\u017cej <a href=\"#zrodlo-13\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[13]<\/a><\/sup>. Powr\u00f3t do czasu \u015brodkowoeuropejskiego, potocznie nazywanego zimowym, wynika z przepis\u00f3w Unii Europejskiej, zgodnie z kt\u00f3rymi czas letni obowi\u0105zuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli pa\u017adziernika <a href=\"#zrodlo-6\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[6]<\/a><\/sup>. Sezonowe przestawianie zegar\u00f3w stosuje si\u0119 obecnie w oko\u0142o 71 pa\u0144stwach i terytoriach autonomicznych <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Mimo tak szerokiej praktyki jej konsekwencje zdrowotne pozostaj\u0105 przedmiotem intensywnej debaty naukowej i politycznej.<\/p>\nCelem niniejszego opracowania jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat wp\u0142ywu zmiany czasu \u2013 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem jesiennego powrotu do czasu zimowego \u2013 na sen, rytm dobowy, uk\u0142ad sercowo-naczyniowy, bezpiecze\u0144stwo oraz samopoczucie cz\u0142owieka. Podstaw\u0119 stanowi przede wszystkim najnowszy systematyczny przegl\u0105d literatury epidemiologicznej opublikowany w 2026 r. w czasopi\u015bmie European Journal of Epidemiology<\/em> <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>, uzupe\u0142niony o wybrane badania pierwotne.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Zegar biologiczny a czas spo\u0142eczny<\/h2>\nPodstaw\u0105 zrozumienia problemu jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy czasem biologicznym a spo\u0142ecznym. Wewn\u0119trzny zegar oko\u0142odobowy (rytm cyrkadianowy) synchronizuje procesy fizjologiczne cz\u0142owieka, takie jak sen, temperatura cia\u0142a czy wydzielanie hormon\u00f3w, z cyklem \u015bwiat\u0142a i ciemno\u015bci. Badania wykaza\u0142y, \u017ce ludzki zegar biologiczny dostraja si\u0119 do czasu s\u0142onecznego, a nie do czasu wskazywanego przez zegarki <a href=\"#zrodlo-22\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[22]<\/a><\/sup>. Praca, szko\u0142a i inne obowi\u0105zki s\u0105 natomiast \u015bci\u015ble powi\u0105zane z czasem zegarowym. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi dwoma porz\u0105dkami okre\u015bla si\u0119 mianem jetlagu spo\u0142ecznego, kt\u00f3rego mo\u017cliwy wp\u0142yw na zdrowie jest przedmiotem bada\u0144 <a href=\"#zrodlo-24\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[24]<\/a><\/sup>.<\/p>\nZmiana czasu przesuwa zegar spo\u0142eczny o godzin\u0119, a wraz z nim por\u0119 aktywno\u015bci, posi\u0142k\u00f3w i ekspozycji na \u015bwiat\u0142o. Zwolennicy sta\u0142ego czasu zimowego wskazuj\u0105, \u017ce taki uk\u0142ad lepiej odpowiada zapotrzebowaniu organizmu na wczesne \u015bwiat\u0142o poranne, kt\u00f3re zapobiega op\u00f3\u017anianiu si\u0119 fazy rytmu dobowego <a href=\"#zrodlo-23\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[23]<\/a><\/sup>. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce s\u0105 to w du\u017cej mierze rozwa\u017cania teoretyczne, kt\u00f3rych potwierdzenie w danych epidemiologicznych bywa niejednoznaczne.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Na jakich dowodach opiera si\u0119 ta wiedza?<\/h2>\nSystematyczny przegl\u0105d opublikowany w 2026 r. obj\u0105\u0142 157 bada\u0144 przeprowadzonych w 36 krajach, przy czym oko\u0142o jedno na pi\u0119\u0107 zosta\u0142o ocenione jako badanie wysokiej jako\u015bci <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Autorzy przeszukali pi\u0119\u0107 baz danych (do czerwca 2025 r.) i oceniali jako\u015b\u0107 prac przy u\u017cyciu narz\u0119dzia Instytutu Joanny Briggs dla bada\u0144 quasi-eksperymentalnych. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 plan\u00f3w badawczych, populacji i mierzonych wynik\u00f3w nie przeprowadzono metaanalizy, lecz syntez\u0119 narracyjn\u0105.<\/p>\nNajwa\u017cniejszy wniosek tego przegl\u0105du jest istotny dla ca\u0142ej dyskusji: przekaz o jednoznacznie szkodliwym charakterze zmian czasu i czasu letniego nie znajduje pe\u0142nego potwierdzenia w dost\u0119pnych danych. Efekty okazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo niekorzystne, cz\u0119\u015bciowo neutralne, a w niekt\u00f3rych obszarach potencjalnie korzystne, przy czym baza dowodowa pozostaje ograniczona i niejednorodna <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Skutki jesiennej zmiany czasu<\/h2>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">Sen i rytm dobowy<\/h3>\nCofni\u0119cie zegar\u00f3w oznacza, \u017ce w jedn\u0105 noc w roku zyskujemy dodatkow\u0105 godzin\u0119 na sen. Zgodnie z syntez\u0105 dost\u0119pnych bada\u0144 powr\u00f3t do czasu zimowego mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107 z kr\u00f3tkotrwa\u0142ym wyd\u0142u\u017ceniem snu <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>, co znajduje potwierdzenie m.in. w danych z USA i z brytyjskiego UK Biobank <a href=\"#zrodlo-11\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[11]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-14\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[14]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-3\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[3]<\/a><\/sup>. Reakcja jest jednak zr\u00f3\u017cnicowana indywidualnie \u2013 jak wskazuj\u0105 badania, zale\u017cy ona w du\u017cym stopniu od nawykowej d\u0142ugo\u015bci snu danej osoby <a href=\"#zrodlo-10\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[10]<\/a><\/sup>. Termin zasypiania i wstawania zwykle przesuwa si\u0119 przy tym o mniej ni\u017c pe\u0142n\u0105 godzin\u0119 zmiany czasu zegarowego <a href=\"#zrodlo-15\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[15]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-11\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[11]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">\u015amiertelno\u015b\u0107 i wypadki przy pracy<\/h3>\nW jednym z bada\u0144 wysokiej jako\u015bci, obejmuj\u0105cym dane z ca\u0142ych Stan\u00f3w Zjednoczonych, jesienna zmiana czasu wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 z jakiejkolwiek przyczyny; przegl\u0105d szacuje ten efekt na oko\u0142o 2,5% wzgl\u0119dnego spadku ryzyka <a href=\"#zrodlo-28\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[28]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Podobnie badanie z W\u0142och, ocenione jako wysokiej jako\u015bci, wskazuje na mo\u017cliwe zmniejszenie liczby wypadk\u00f3w w miejscu pracy po powrocie do czasu zimowego <a href=\"#zrodlo-4\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[4]<\/a><\/sup>. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce wnioski te opieraj\u0105 si\u0119 na niewielkiej liczbie bada\u0144 wysokiej jako\u015bci, a autorzy przegl\u0105du zastrzegaj\u0105, \u017ce wyja\u015bnienia mechanizm\u00f3w maj\u0105 charakter spekulatywny <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">Wcze\u015bniejszy zmierzch, bezpiecze\u0144stwo i przest\u0119pczo\u015b\u0107<\/h3>\nJesienna zmiana czasu oznacza, \u017ce zmrok zapada wed\u0142ug zegara wcze\u015bniej, czyli w godzinach wieczornego szczytu komunikacyjnego. Badania z Meksyku i innych kraj\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce po powrocie do czasu zimowego mo\u017ce rosn\u0105\u0107 liczba przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy fizycznej (rozboje, napa\u015bci), co wi\u0105\u017ce si\u0119 prawdopodobnie z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a w godzinach wieczornych <a href=\"#zrodlo-9\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[9]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-5\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[5]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-26\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[26]<\/a><\/sup>. Z kolei analiza z Chile sugeruje, \u017ce w pocz\u0105tkowych miesi\u0105cach okresu nast\u0119puj\u0105cego po jesiennej zmianie czasu utrzymanie czasu letniego wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z mniejsz\u0105 liczb\u0105 wypadk\u00f3w drogowych ni\u017c czas zimowy <a href=\"#zrodlo-7\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[7]<\/a><\/sup>. Dane te dotycz\u0105 jednak innych warunk\u00f3w geograficznych i nie nale\u017cy mechanicznie przenosi\u0107 ich na polskie realia.<\/p>\n<h3 style=\"color: #2c5282; margin-top: 25px; margin-bottom: 10px; font-size: 19px; font-weight: 600;\">B\u00f3le g\u0142owy<\/h3>\nJedno badanie \u015bredniej jako\u015bci wskazuje, \u017ce u os\u00f3b regularnie cierpi\u0105cych na migren\u0119 cz\u0119sto\u015b\u0107 napad\u00f3w mo\u017ce si\u0119 zmniejsza\u0107 po jesiennej zmianie czasu, przy czym efekt pojawia\u0142 si\u0119 z oko\u0142o dwutygodniowym op\u00f3\u017anieniem <a href=\"#zrodlo-8\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[8]<\/a><\/sup>. Wynik ten wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.<\/p>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Wa\u017cna informacja<\/h3>\nJesienna zmiana czasu bywa \u0142agodniejsza dla organizmu ni\u017c wiosenna.<\/strong> Wed\u0142ug dost\u0119pnych bada\u0144 mo\u017ce przej\u015bciowo poprawia\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 snu, jednak jednocze\u015bnie wcze\u015bniejszy zmierzch wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykami zwi\u0105zanymi z ograniczon\u0105 widoczno\u015bci\u0105 i \u015bwiat\u0142em wieczorem. Efekty s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane indywidualnie i zale\u017c\u0105 m.in. od nawyk\u00f3w snu oraz stanu zdrowia.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Por\u00f3wnanie z wiosenn\u0105 zmian\u0105 czasu<\/h2>\nAby w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 skutki jesieni, warto zestawi\u0107 je z wiosennym przej\u015bciem na czas letni. Systematyczny przegl\u0105d wskazuje, \u017ce wiosenne przesuni\u0119cie zegar\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z kr\u00f3tkotrwa\u0142ym wzrostem ryzyka zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego oraz \u2013 zw\u0142aszcza w USA \u2013 \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w drogowych, a jednocze\u015bnie z mo\u017cliwym spadkiem przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy fizycznej <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Metaanaliza szacuje wzrost ryzyka zawa\u0142u w pierwszych tygodniach po wiosennej zmianie na oko\u0142o 4% <a href=\"#zrodlo-12\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[12]<\/a><\/sup>.<\/p>\nMo\u017cliwe jest tak\u017ce, \u017ce pewne grupy s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe. Badania wskazuj\u0105 na wi\u0119ksze ryzyko skr\u00f3cenia snu u nastolatk\u00f3w, gdy zaj\u0119cia szkolne zaczynaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bnie <a href=\"#zrodlo-19\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[19]<\/a><\/sup>, a tak\u017ce wolniejsze przystosowanie si\u0119 snu do zmiany czasu u os\u00f3b spo\u017cywaj\u0105cych diet\u0119 bogat\u0105 w t\u0142uszcze <a href=\"#zrodlo-18\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[18]<\/a><\/sup>. Efekty psychiatryczne nie zosta\u0142y natomiast wykazane w spos\u00f3b sp\u00f3jny <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Mechanizmy i ograniczenia bada\u0144<\/h2>\nCz\u0119stym za\u0142o\u017ceniem jest, \u017ce negatywne skutki zmiany czasu wynikaj\u0105 z zaburzenia snu i rytmu dobowego. Tymczasem autorzy najnowszego przegl\u0105du zauwa\u017caj\u0105, \u017ce dane o niewielkich lub niesp\u00f3jnych zmianach w \u015bnie i rytmach cyrkadianowych podaj\u0105 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 prost\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 przyczynowo-skutkow\u0105, a inne wyja\u015bnienia \u2013 jak zmiana pory przyjmowania lek\u00f3w, zmiana ekspozycji na \u015bwiat\u0142o czy efekt nocebo \u2013 pozostaj\u0105 hipotezami <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Efekt nocebo, czyli pogorszenie samopoczucia wywo\u0142ane oczekiwaniem negatywnych skutk\u00f3w, bywa podnoszony w literaturze jako argument za wywa\u017conym przekazem publicznym <a href=\"#zrodlo-1\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[1]<\/a><\/sup>.<\/p>\nTrzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o ograniczeniach samej bazy dowodowej. Niekt\u00f3re stanowiska towarzystw naukowych bazuj\u0105 cz\u0119\u015bciowo na bardzo ma\u0142ych badaniach; przyk\u0142adem jest analiza snu u dziewi\u0119ciu zdrowych doros\u0142ych w Finlandii, kt\u00f3r\u0105 powo\u0142ywano jako uzasadnienie tezy o utrzymuj\u0105cym si\u0119 d\u0142ugu snu po zmianie czasu <a href=\"#zrodlo-16\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[16]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Ponadto skutki zale\u017c\u0105 od szeroko\u015bci i d\u0142ugo\u015bci geograficznej, w zwi\u0105zku z czym wyniki z jednego regionu nie musz\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 w innym <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Debata: czas letni, czas zimowy czy koniec przestawiania zegar\u00f3w?<\/h2>\nWiele towarzystw naukowych z zakresu medycyny snu i chronobiologii opowiada si\u0119 za zniesieniem zmian czasu i wprowadzeniem sta\u0142ego czasu standardowego (zimowego). Stanowiska takie opublikowa\u0142y m.in. Sleep Research Society oraz Ameryka\u0144ska Akademia Medycyny Snu <a href=\"#zrodlo-17\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[17]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-21\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[21]<\/a><\/sup>. Przeciwwag\u0119 stanowi\u0105 badania sugeruj\u0105ce, \u017ce \u017cycie w czasie letnim w miesi\u0105cach letnich mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 \u2013 w jednym z bada\u0144 w stanie Indiana szacowano j\u0105 na oko\u0142o 4,5% <a href=\"#zrodlo-2\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[2]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\nAutorzy przegl\u0105du z 2026 r. nie opowiadaj\u0105 si\u0119 za \u017cadn\u0105 skrajno\u015bci\u0105. Proponuj\u0105 podej\u015bcie wywa\u017cone: uznanie zar\u00f3wno niekorzystnych, jak i korzystnych zale\u017cno\u015bci oraz rozwijanie strategii \u0142agodz\u0105cych ryzyko, do czasu uzyskania mocniejszych dowod\u00f3w <a href=\"#zrodlo-25\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[25]<\/a><\/sup>. Jako obiecuj\u0105ce kierunki wymieniaj\u0105 stopniowe przesuwanie zachowa\u0144 i ekspozycji na \u015bwiat\u0142o przed zmian\u0105 czasu oraz zwi\u0119kszenie obecno\u015bci s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa w okresach przej\u015bciowych; mo\u017cliwo\u015b\u0107 poprawy adaptacji za pomoc\u0105 odpowiednio dobranej ekspozycji na \u015bwiat\u0142o opisano r\u00f3wnie\u017c w badaniu eksperymentalnym <a href=\"#zrodlo-27\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[27]<\/a><\/sup>.<\/p>\nW Polsce obowi\u0105zuj\u0105ce rozporz\u0105dzenie o czasie letnim obejmuje lata 2022\u20132026. Wed\u0142ug doniesie\u0144 medialnych Komisja Europejska opublikowa\u0142a ju\u017c harmonogram okres\u00f3w czasu letniego na lata 2027\u20132031, jednocze\u015bnie analizuj\u0105c mo\u017cliwe odej\u015bcie od dotychczasowego systemu, cho\u0107 ostatecznej decyzji nie podj\u0119to <a href=\"#zrodlo-13\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[13]<\/a>, <a href=\"#zrodlo-20\" style=\"color: #2b6cb0; text-decoration: none;\">[20]<\/a><\/sup>.<\/p>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Jak \u0142agodnie przej\u015b\u0107 przez zmian\u0119 czasu?<\/h3>\nPoni\u017csze wskaz\u00f3wki maj\u0105 charakter og\u00f3lny i wynikaj\u0105 z podstaw higieny snu oraz kierunk\u00f3w opisywanych w literaturze:<\/p>\n<ul style=\"margin: 0; padding-left: 20px; line-height: 1.8; color: #2b6cb0;\">\n<li>zachowaj regularne pory snu, posi\u0142k\u00f3w i aktywno\u015bci w dniach wok\u00f3\u0142 zmiany czasu,<\/li>\n<li>zadbaj o ekspozycj\u0119 na \u015bwiat\u0142o dzienne w godzinach porannych,<\/li>\n<li>uwzgl\u0119dnij, \u017ce wcze\u015bniejszy zmierzch zmniejsza widoczno\u015b\u0107 na drodze \u2013 szczeg\u00f3lnie w godzinach wieczornego szczytu,<\/li>\n<li>osoby z chorobami serca lub przyjmuj\u0105ce leki o \u015bci\u015ble okre\u015blonej porze powinny w razie w\u0105tpliwo\u015bci skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Podsumowanie<\/h2>\nJesienna zmiana czasu z letniego na zimowy nie jest \u2013 wed\u0142ug obecnego stanu wiedzy \u2013 zdarzeniem jednoznacznie szkodliwym. Kr\u00f3tkotrwa\u0142e wyd\u0142u\u017cenie snu, mo\u017cliwy spadek \u015bmiertelno\u015bci i wypadk\u00f3w przy pracy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 z ryzykiem wynikaj\u0105cym z wcze\u015bniejszego zmierzchu, w tym z mo\u017cliwym wzrostem przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy. Wiosenne przej\u015bcie na czas letni wydaje si\u0119 dla cz\u0119\u015bci populacji \u2013 zw\u0142aszcza dla os\u00f3b z grup ryzyka sercowo-naczyniowego \u2013 bardziej obci\u0105\u017caj\u0105ce. Dost\u0119pne badania s\u0105 jednak nadal niejednorodne, a liczba prac wysokiej jako\u015bci ograniczona, dlatego rzetelna komunikacja publiczna powinna unika\u0107 zar\u00f3wno alarmizmu, jak i bagatelizowania problemu.<\/p>\nTa obserwacja jest zgodna z tym, co na co dzie\u0144 widzimy w pracy Fundacji Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka. W ramach Filaru III \u2013 rozwoju edukacji \u2013 wspieramy budowanie umiej\u0119tno\u015bci krytycznej oceny informacji, a wiarygodna wiedza o zdrowiu i stylu \u017cycia stanowi podstaw\u0119 \u015bwiadomych decyzji. Dzia\u0142amy jednocze\u015bnie na rzecz os\u00f3b w trudnej sytuacji \u017cyciowej, a tak\u017ce ochrony \u015brodowiska i zwierz\u0105t, promuj\u0105c zr\u00f3wnowa\u017cony styl \u017cycia, w kt\u00f3rym rytm dnia pozostaje w zgodzie z naturalnym \u015bwiat\u0142em. Skuteczna edukacja zdrowotna wymaga dzia\u0142ania na kilku poziomach:<\/p>\n<ul style=\"margin-bottom: 25px; padding-left: 20px; line-height: 1.8;\">\n<li>rzetelnych \u017ar\u00f3de\u0142<\/strong> \u2013 opierania komunikat\u00f3w na przegl\u0105dach systematycznych, a nie pojedynczych doniesieniach,<\/li>\n<li>edukacji<\/strong> \u2013 budowania \u015bwiadomo\u015bci, jak dzia\u0142a zegar biologiczny i higiena snu,<\/li>\n<li>profilaktyki zdrowotnej<\/strong> \u2013 uwzgl\u0119dnienia grup o podwy\u017cszonym ryzyku, np. os\u00f3b z chorobami serca czy nastolatk\u00f3w,<\/li>\n<li>wsparcia dora\u017anego<\/strong> \u2013 pomocy tym, kt\u00f3rzy w sytuacjach kryzysowych nie maj\u0105 dost\u0119pu do wiedzy i opieki.<\/li>\n<\/ul>\n <\/p>\n<div style=\"text-align: center; margin-top: 40px; margin-bottom: 40px;\">\n <a href=\"https:\/\/zrzutka.pl\/kt2t2s\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"display: inline-block; background-color: #1a5fa0; color: #ffffff; text-decoration: none; padding: 15px 40px; border-radius: 5px; font-weight: 600; font-size: 16px;\">Wspom\u00f3\u017c Fundacj\u0119 – Przeka\u017c Darowizn\u0119<\/a>\n <\/div>\n<h2 style=\"color: #1a365d; margin-top: 35px; margin-bottom: 15px; font-size: 24px; font-weight: 700; border-bottom: 2px solid #edf2f7; padding-bottom: 8px;\">Bibliografia i \u017ar\u00f3d\u0142a naukowe<\/h2>\n<ol style=\"margin-bottom: 25px; padding-left: 20px; line-height: 1.8;\">\n<li id=\"zrodlo-1\">Blume, C., & Schabus, M. (2020). Perspective: Daylight saving time \u2013 an advocacy for a balanced view and against fanning fear. Clocks & Sleep, 2<\/em>(1), 19\u201325. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/clockssleep2010003\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3390\/clockssleep2010003<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Cook, A. (2022). Saving lives: the 2006 expansion of daylight saving in Indiana. Journal of Population Economics, 35<\/em>(3), 861\u2013891. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00148-021-00833-6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s00148-021-00833-6<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">de Lange, M. A., i wsp. (2025). The effects of daylight saving time clock changes on accelerometer-measured sleep duration in the UK Biobank. Journal of Sleep Research<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/jsr.14335\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1111\/jsr.14335<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Depalo, D. (2023). Should the daylight saving time be abolished? Evidence from work accidents in Italy. Economic Modelling<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.econmod.2023.106520\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.econmod.2023.106520<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Dom\u00ednguez, P., & Asahi, K. (2023). Crime-time: how ambient light affects crime. Journal of Economic Geography, 23<\/em>(2), 299\u2013317. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/jeg\/lbac011\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1093\/jeg\/lbac011<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Dyrektywa 2000\/84\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie uzgodnie\u0144 dotycz\u0105cych czasu letniego. Dost\u0119pna w: <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/dir\/2000\/84\/oj\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">EUR-Lex<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Gillmore, R. (2025). Daylight saving time and automobile accidents: evidence from Chile. Health Economics, 34<\/em>(5), 880\u2013931. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/hec.4936\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1002\/hec.4936<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Gobel, C. H., i wsp. (2025). The impact of biseasonal time changes on migraine. Neurology International<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/neurolint17030040\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3390\/neurolint17030040<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Goodwin, M. B., Gonzalez, F., & Fontenla, M. (2024). The impact of daylight saving time in Mexico. Applied Economics, 56<\/em>(1), 22\u201332. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/00036846.2023.2166666\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1080\/00036846.2023.2166666<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Harrison, Y. (2013). Individual response to the end of Daylight Saving Time is largely dependent on habitual sleep duration. Biological Rhythm Research, 44<\/em>(3), 391\u2013401. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/09291016.2012.692255\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1080\/09291016.2012.692255<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Heacock, R. M., i wsp. (2022). Sleep and alcohol use patterns during federal holidays and daylight saving time transitions in the United States. Frontiers in Physiology, 13<\/em>, 884154. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2022.884154\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3389\/fphys.2022.884154<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Hurst, A., Morfeld, P., Lewis, P., & Erren, T. C. (2024). Daylight saving time transitions and risk of heart attack: a systematic review and meta-analysis. Deutsches \u00c4rzteblatt International, 121<\/em>(15), 490.<\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">INTERIA.PL (2026). Zmiana czasu na zimowy 2026. Komisja Europejska bada inne mo\u017cliwo\u015bci. Dost\u0119pne w: <a href=\"https:\/\/wydarzenia.interia.pl\/ciekawostki\/news-kiedy-zmiana-czasu-2026-ke-chce-odejsc-od-systemu-badania-tr,nId,23538188\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">wydarzenia.interia.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Jin, L., & Ziebarth, N. R. (2020). Sleep, health, and human capital: evidence from daylight saving time. Journal of Economic Behavior & Organization, 170<\/em>, 174\u2013192. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jebo.2019.12.003\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.jebo.2019.12.003<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Kantermann, T., Juda, M., Merrow, M., & Roenneberg, T. (2007). The human circadian clock’s seasonal adjustment is disrupted by daylight saving time. Current Biology, 17<\/em>(22), 1996\u20132000. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cub.2007.10.025\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.cub.2007.10.025<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Lahti, T. A., i wsp. (2008). Transitions into and out of daylight saving time compromise sleep and the rest-activity cycles. BMC Physiology, 8<\/em>, 3. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1186\/1472-6793-8-3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1186\/1472-6793-8-3<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Malow, B. A. (2022). It is time to abolish the clock change and adopt permanent standard time in the United States: a Sleep Research Society position statement. Sleep<\/em>. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/sleep\/zsac236\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1093\/sleep\/zsac236<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">McHill, A. W., i wsp. (2024). Adaptation of sleep to daylight saving time is slower in people consuming a high-fat diet. iScience, 27<\/em>(9), 110677. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.isci.2024.110677\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.isci.2024.110677<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Medina, D., i wsp. (2015). Adverse effects of daylight saving time on adolescents’ sleep and vigilance. Journal of Clinical Sleep Medicine, 11<\/em>(8), 879\u2013884. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5664\/jcsm.4938\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.5664\/jcsm.4938<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Rada Unii Europejskiej (2024). Seasonal clock changes in the EU. Dost\u0119pne w: <a href=\"https:\/\/www.consilium.europa.eu\/en\/policies\/seasonal-time-changes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">consilium.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Rishi, M. A., i wsp. (2024). Permanent standard time is the optimal choice for health and safety: an American Academy of Sleep Medicine position statement. Journal of Clinical Sleep Medicine, 20<\/em>(1), 121\u2013125. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5664\/jcsm.10898\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.5664\/jcsm.10898<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Roenneberg, T., Kumar, C. J., & Merrow, M. (2007). The human circadian clock entrains to sun time. Current Biology, 17<\/em>(2), R44\u2013R45. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cub.2006.12.011\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1016\/j.cub.2006.12.011<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Roenneberg, T., Winnebeck, E. C., & Klerman, E. B. (2019). Daylight saving time and artificial time zones \u2013 a battle between biological and social times. Frontiers in Physiology, 10<\/em>, 944. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2019.00944\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.3389\/fphys.2019.00944<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Roenneberg, T. (2023). How can social jetlag affect health? Nature Reviews Endocrinology, 19<\/em>(7), 383\u2013384. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41574-023-00851-2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1038\/s41574-023-00851-2<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">Steponenaite, A., Wallraff, J. P., Wild, U., Brown, L., Bullock, B., Lall, G. S., Ferguson, S., Foster, R. G., Walsh, J., Murray, G., Erren, T. C., & Lewis, P. (2026). A systematic review of epidemiological studies into daylight-saving time & health identifying beneficial & adverse effects. European Journal of Epidemiology, 41<\/em>(4), 419\u2013433. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10654-026-01372-8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s10654-026-01372-8<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Umbach, R., Raine, A., & Ridgeway, G. (2017). Aggression and sleep: a daylight saving time natural experiment on the effect of mild sleep loss and gain on assaults. Journal of Experimental Criminology, 13<\/em>, 439\u2013453. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11292-017-9299-x\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1007\/s11292-017-9299-x<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">Xu, M., i wsp. (2024). Improving adjustment to daylight saving time transitions with light. Scientific Reports, 14<\/em>(1), 15001.<\/li>\n<li id=\"zrodlo-28\">Zhao, S., i wsp. (2024). All cause and cause specific mortality associated with transition to daylight saving time in US: nationwide, time series, observational study. BMJ Medicine, 3<\/em>(1), e000771. DOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmjmed-2023-000771\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" style=\"color: #2b6cb0;\">10.1136\/bmjmed-2023-000771<\/a><\/li>\n<\/ol>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #2d3748; color: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 8px; margin-top: 40px; text-align: center;\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 10px 0; font-size: 18px; color: #ffffff;\">Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka<\/h3>\nKRS: 0001156897<\/p>\n <a href=\"https:\/\/lsja.pl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" style=\"display: inline-block; background-color: #3182ce; color: #ffffff; text-decoration: none; padding: 10px 20px; border-radius: 5px; font-weight: 600; font-size: 14px;\">Odwied\u017a nasz\u0105 stron\u0119: lsja.pl<\/a>\n <\/div>\n <\/p>\n<div style=\"background-color: #ebf8ff; border: 1px solid #bee3f8; border-radius: 8px; padding: 20px; margin: 25px 0;\">\n<h3 style=\"margin-top: 0; color: #2c5282; font-size: 18px; font-weight: 600;\">Przeka\u017c 1,5% podatku<\/h3>\nJe\u015bli jeste\u015b podatnikiem PIT, mo\u017cesz przekaza\u0107 1,5% swojego podatku Fundacji Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka, wspieraj\u0105c nasze dzia\u0142ania na rzecz os\u00f3b w trudnej sytuacji \u017cyciowej, ochrony \u015brodowiska i zwierz\u0105t oraz rozwoju edukacji.<\/p>\nKRS partnera: 0000270261<\/strong><\/p>\nCel szczeg\u00f3\u0142owy: LSJA 28646<\/strong><\/p>\n<\/p><\/div>\nArtyku\u0142 ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed podj\u0119ciem decyzji dotycz\u0105cych zdrowia, w tym pory przyjmowania lek\u00f3w, skonsultuj si\u0119 z lekarzem.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/p>\n<\/body> \n<\/html><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? | LSJA Fundacja Lepszy \u015awiat Jakuba Adamczyka (LSJA) Autor: mgr in\u017c. Jakub Adamczyk Zmiana czasu z letniego na zimowy \u2013 jak wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka? W nocy z soboty 24 na niedziel\u0119 25 pa\u017adziernika 2026 r. o godzinie 3:00 wskaz\u00f3wki zegar\u00f3w w Polsce […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[21],"tags":[54,48],"class_list":["post-918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykul","tag-edukacja","tag-lsja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":921,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions\/921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lsja.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}