Zjawisko bezdomności zwierząt w Polsce ma charakter strukturalny, a nie incydentalny. Analizy przeprowadzone w ramach The State of Pet Homelessness Project wskazują, że w Polsce żyje około 950 tysięcy bezdomnych psów i kotów. Jednocześnie dane Głównego Lekarza Weterynarii pokazują, że w 2023 roku w 230 krajowych schroniskach przebywało 81 778 psów i 35 391 kotów – o 1,3 procent więcej niż dwa lata wcześniej.

Warto podkreślić, że schroniska obejmują opieką jedynie ułamek problemu. Z ogólnej liczby bezdomnych zwierząt w Polsce, w placówkach przebywa jedynie około 125 tysięcy, a reszta pozostaje bez jakiejkolwiek pomocy. W ujęciu międzynarodowym odsetek zwierząt bezdomnych w Polsce jest niższy niż światowa średnia, jednak badanie objęło 20 krajów i wykazało, że globalnie bezdomnych jest 35 procent zwierząt, podczas gdy w Polsce – 8 procent.

Za tymi liczbami stoją realne koszty i realne cierpienie. Jak zwraca uwagę wiceprezes fundacji Viva!, rosnące koszty opieki weterynaryjnej stały się jednym z największych wyzwań finansowych dla schronisk, podczas gdy liczba bezdomnych zwierząt nie maleje. Kontrola Najwyższej Izby Kontroli ujawniła dodatkowo poważne braki systemowe: spośród czternastu skontrolowanych schronisk aż jedenaście nie zapewniało zwierzętom właściwych warunków, a ich infrastruktura nie spełniała wymogów prawnych.

Skąd bierze się problem

Przyczyny bezdomności zwierząt są dobrze rozpoznane i w większości sprowadzają się do ludzkich zaniedbań. Eksperci wskazują, że na skalę zjawiska wpływają przede wszystkim brak sterylizacji, niekontrolowane rozmnażanie oraz impulsywne decyzje o przyjęciu zwierzęcia pod opiekę. To oznacza, że problem – choć ogromny – jest w dużej mierze możliwy do ograniczenia poprzez działania profilaktyczne, a nie wyłącznie doraźne interwencje.

Wśród najskuteczniejszych narzędzi ograniczających skalę bezdomności wymienia się zabiegi sterylizacji i kastracji, które pozwalają zmniejszyć liczbę niechcianych miotów trafiających później do schronisk lub na ulicę. Równie istotne jest czipowanie zwierząt, ponieważ umożliwia ono szybkie odnalezienie opiekuna zagubionego zwierzęcia i ogranicza liczbę zwierząt kończących w schroniskach.

Dlaczego pomoc zwierzętom to również sprawa społeczna

Pomoc zwierzętom bywa postrzegana wyłącznie przez pryzmat emocji – współczucia dla konkretnego psa czy kota. Tymczasem dane pokazują, że jest to również problem systemowy, dotykający budżetów gmin, zdrowia publicznego i organizacji pozarządowych. Jak zauważa jedna z fundacji zajmujących się tym tematem, za statystykami bezdomności kryją się konkretne zwierzęta, które organizacje pozarządowe i osoby prywatne starają się ratować, jednak bez rozwiązań systemowych problem będzie się pogłębiał.

Ta obserwacja jest zgodna z tym, co na co dzień widzimy w pracy Fundacji Lepszy Świat Jakuba Adamczyka. Nasze doświadczenia potwierdzają, że skuteczna pomoc zwierzętom wymaga jednoczesnego działania na kilku poziomach:

• wsparcia doraźnego – dostarczania karmy, opieki weterynaryjnej i schronienia zwierzętom, które już znalazły się w potrzebie,
• profilaktyki – promowania sterylizacji, kastracji i odpowiedzialnej adopcji,
• edukacji – budowania świadomości społecznej na temat konsekwencji porzucania zwierząt i niekontrolowanego rozmnażania,
• ochrony środowiska – ponieważ dobrostan zwierząt i stan środowiska naturalnego są ze sobą ściśle powiązane.

Co robi Fundacja Lepszy Świat Jakuba Adamczyka

W ramach Filaru II naszej działalności – Ochrona środowiska oraz pomoc zwierzętom – angażujemy się bezpośrednio we wspieranie schronisk i azyli dla zwierząt bezdomnych. Nasza inicjatywa „Lepszy świat dla zwierząt w Małopolsce” to zbiórka karmy i środków finansowych, która pozwala schroniskom przetrwać najtrudniejsze okresy.

Równolegle prowadzimy projekt „Płonący Świat”, długofalową inicjatywę edukacyjną skierowaną przeciwko skutkom globalnego ocieplenia, degradacji środowiska i nadprodukcji odpadów – ponieważ jesteśmy przekonani, że pomoc zwierzętom i ochrona środowiska naturalnego to dwie strony tego samego wyzwania.

Jak można pomóc

Skala problemu może przytłaczać, ale jednocześnie badania i dane, które przywołaliśmy powyżej, pokazują wyraźnie: to, co robimy razem – jako darczyńcy, wolontariusze i partnerzy fundacji – ma mierzalny wpływ. Można pomóc na wiele sposobów:

1. wspierając finansowo zbiórki i projekty fundacji,
2. przekazując 1,5% podatku na rzecz LSJA,
3. angażując się jako wolontariusz przy akcjach pomocowych,
4. promując odpowiedzialną adopcję i sterylizację wśród znajomych i sąsiadów,
5. zgłaszając przypadki zaniedbań w placówkach, które powinny chronić zwierzęta, a tego nie robią.

Każde z tych działań, choć z osobna wydaje się niewielkie, składa się na system realnie ograniczający cierpienie zwierząt. To właśnie z takiego przekonania – że lepszy świat buduje się poprzez codzienne, konkretne decyzje – wyrosła nasza fundacja.