Sierpień 2026: pożary w Europie i Chorwacji a zmiany klimatu

Lato 2026 roku zapisze się w historii kontynentu europejskiego jako jeden z najtrudniejszych sezonów pożarowych ostatnich dekad. Fale ekstremalnych upałów, długotrwała susza oraz przesuszona roślinność doprowadziły do serii gwałtownych pożarów, które objęły Hiszpanię, Francję, Grecję, Niemcy, Wielką Brytanię oraz Chorwację. W samej tylko Chorwacji sierpniowe pożary na wybrzeżu Dalmacji zmusiły do ewakuacji tysiące mieszkańców i turystów, a lokalni strażacy określili je mianem jednych z najgroźniejszych w historii kraju. Niniejszy artykuł podsumowuje przebieg sezonu pożarowego 2026 w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Chorwacji, oraz przedstawia aktualny stan wiedzy naukowej na temat związku tych zjawisk ze zmianami klimatu.

Skala zjawiska: Europa w ogniu

Dane gromadzone przez Europejski System Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS), prowadzony przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, pokazują, że rok 2026 należy do najpoważniejszych sezonów pożarowych w historii pomiarów prowadzonych od 2006 roku. Analizy porównawcze wskazują, że do końca lipca 2026 roku na terenie państw członkowskich UE spłonęło ponad 250 tysięcy hektarów, czyli obszar odpowiadający w przybliżeniu powierzchni Luksemburga, a liczba pożarów była ponad dwukrotnie wyższa od historycznej średniej sprzed sezonu szczytowego. Sytuacja utrzymała się także w sierpniu, choć — jak wskazują analizy Carbon Brief — powierzchnia spalona na terenie Unii Europejskiej w 2026 roku ustępuje jedynie rokowi 2022, a Francja odnotowała nowy, nowożytny rekord powierzchni spalonej.

Najbardziej dotkniętym krajem pozostaje Hiszpania. Według zestawień przygotowanych przez Euronews, na początku sierpnia 2026 roku spłonęło tam niemal 186 tysięcy hektarów, co stanowi 38% całkowitej powierzchni spalonej w Unii Europejskiej, a wynik ten jest ponad dwukrotnie wyższy od średniej z lat 2012–2025 dla tego samego okresu. Drugie miejsce zajęła Francja, gdzie spalona powierzchnia przekroczyła trzykrotność wieloletniej średniej, co uczyniło rok 2026 najgorszym sezonem pożarowym w historii tego kraju od 2012 roku. Dane zebrane przez portal Mappr potwierdzają, że do 25 sierpnia 2026 roku EFFIS naliczył łącznie 626 818 hektarów spalonych na terenie UE w wyniku 1 797 pożarów, wobec 983 367 hektarów i 1 918 pożarów w analogicznym okresie 2025 roku — sezon 2026 jest zatem nieco mniej dotkliwy niż rekordowy rok poprzedni, lecz wciąż znacząco przekracza długoterminową średnią.

Skalę zjawiska trzeba też odczytywać w szerszym kontekście historycznym. Rok 2025 pozostaje dotąd najgorszym sezonem w historii pomiarów — łączna powierzchnia spalona w Europie wyniosła wówczas ponad 2,2 miliona hektarów, co oznaczało wzrost o 20% względem 2024 roku i było około 2,5 razy wyższe niż powierzchnia spalona w 2023 roku. Rok 2026, choć nie bije tego rekordu, potwierdza utrwalający się trend: ekstremalne sezony pożarowe przestały być wyjątkiem, a stają się nową normą klimatyczną kontynentu.

Chorwacja: sierpniowy dramat na wybrzeżu Dalmacji

Sezon pożarowy w Chorwacji rozpoczął się już pod koniec czerwca, gdy na wyspie Krk w gminie Dobrinj w ciągu czterech dni wybuchły trzy odrębne pożary roślinności. Prawdziwie dramatyczny przebieg wydarzenia przybrały jednak w połowie sierpnia. W nocy z 13 na 14 sierpnia 2026 roku silne pożary strawiły tereny w okolicach turystycznej miejscowości Omiš oraz w Lokvie Rogoznicy, zmuszając do ewakuacji — według różnych źródeł — od tysiąca do ponad 1200 mieszkańców i turystów. Jak podawała agencja CNN, pożar zabarwił nocne niebo na czerwono, obejmując dalmatyńskie tereny turystyczne, a ewakuowano wówczas ponad 1200 osób, dziesiątki zostały ranne, a co najmniej jedna osoba zginęła.

Skalę wydarzeń dobrze oddają relacje służb ratowniczych. Chorwacki komendant straży pożarnej Slavko Tucaković określił sytuację w Omišu jako jedną z najtrudniejszych w historii kraju — niemal 300 strażaków zostało skierowanych do akcji w nocy, lecz często nie nadążali oni za tempem rozprzestrzeniania się ognia, a premier Andrej Plenković zwrócił uwagę, że dotknięty obszar jest gęsto zaludniony, licząc 15 tysięcy stałych mieszkańców wspieranych dodatkowo przez 12 tysięcy turystów. Do szpitala w Splicie przyjęto łącznie 40 osób poszkodowanych, w tym obywateli Niemiec i Polski, a dla ewakuowanych uruchomiono schroniska w Splicie i Makarskiej. Po zaangażowaniu czterech samolotów gaśniczych Canadair sytuację częściowo opanowano, jednak sprzęt lotniczy natychmiast skierowano do kolejnego pożaru na Półwyspie Pelješac, oddalonym o około 70 kilometrów, gdzie zagrożone były kolejne zabudowania.

Skalę zniszczeń materialnych podsumował żupan splitsko-dalmatyński, informując, że w wyniku pożarów spłonęło 58 domów, 36 pojazdów oraz 25 łodzi. Zgodnie z danymi Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów, do 15 sierpnia 2026 roku na terenie Chorwacji spłonęło ponad 5143 hektary w ramach 42 pożarów przekraczających 30 hektarów powierzchni, podczas gdy Chorwackie Stowarzyszenie Strażackie podało wyższy wynik na poziomie 9646 hektarów według stanu na 12 sierpnia. Rozbieżność wynika z różnic metodologicznych między satelitarnym monitoringiem EFFIS a naziemnymi raportami służb krajowych.

Pod koniec sierpnia aktywność pożarowa w Chorwacji nie wygasła. Według bieżących raportów lokalnych służb, pożar na górze Dinara, który przeniósł się na terytorium Chorwacji z Bośni i Hercegowiny, pozostawał aktywny od 14 sierpnia, obejmując trawy, niską roślinność oraz las na trudno dostępnym terenie, natomiast na Półwyspie Pelješac spłonęło już około 500 hektarów traw, niskiej roślinności i lasu sosnowego. Strażacy z okolic Dubrownika utrzymywali także pod kontrolą dwa pożary wzdłuż granicy z Bośnią i Hercegowiną, które sporadycznie przenikały na stronę chorwacką.

Kontynent w ogniu: sytuacja w innych krajach

Chorwacja nie była w sierpniu 2026 roku odosobnionym przypadkiem. Agencja Al Jazeera donosiła, że tysiące osób zostały zmuszone do ewakuacji w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Chorwacji i Grecji z powodu intensywnych pożarów, które przeszły przez wioski i tereny leśne, a silne wiatry skierowały pożar w Chorwacji także na turystyczne miasto Omiš. Najbardziej tragiczny przebieg miały wydarzenia w Hiszpanii, gdzie na przełomie lipca doszło do najbardziej śmiercionośnego pożaru w tym kraju od dwudziestu lat. Jak podaje portal Mappr, pożar w okolicach Los Gallardos w prowincji Almería pochłonął co najmniej 14 ofiar śmiertelnych, z których dwanaście z pierwszych trzynastu było obcokrajowcami, a osobny pożar w środkowej Grecji zabił dwie osoby, natomiast trzech greckich strażaków zginęło pod koniec lipca — dwóch na Krecie i jeden na Peloponezie. Tragedię pogłębiła kolizja dwóch śmigłowców gaśniczych w zachodniej Attyce na początku sierpnia.

Wielka Brytania również zmaga się z narastającym problemem pożarów, choć w skali odmiennej niż kraje śródziemnomorskie. Zgodnie z danymi Wikipedii dotyczącymi poprzedniego sezonu, rok 2025 przyniósł na Wyspach Brytyjskich najwyższą w historii powierzchnię spaloną — niemal 48 tysięcy hektarów, przewyższając poprzedni rekord z 2019 roku wynoszący nieco ponad 28,7 tysiąca hektarów, przy jednoczesnym rekordowym wzroście liczby pożarów. Trend ten pokazuje, że zjawisko rozprzestrzenia się także na regiony historycznie nieuznawane za szczególnie zagrożone pożarami.

Co mówi nauka: związek pożarów ze zmianami klimatu

Naukowcy z międzynarodowej sieci World Weather Attribution (WWA), łączącej badaczy z uczelni i instytutów meteorologicznych z całego świata, prowadzą systematyczne analizy pozwalające ocenić, w jakim stopniu konkretne zjawiska ekstremalne można przypisać działalności człowieka. W opublikowanym latem 2026 roku raporcie dotyczącym pożarów we Francji i Hiszpanii zespół WWA wskazał, że niedawne badania wykazały, iż spowodowane działalnością człowieka zmiany klimatu zwiększyły prawdopodobieństwo wystąpienia gorących i suchych warunków poprzedzających pożary, które były niezbędne do rozwoju ekstremalnej pogody pożarowej. Analiza przywołuje przy tym specyficzny mechanizm: wyjątkowo mokry styczeń w Hiszpanii, z opadami wyższymi o 175% od typowych na obszarze dotkniętym później pożarem Ávila–Madryt–Toledo, umożliwił nagromadzenie dużej ilości biomasy roślinnej, która w warunkach rekordowych temperatur i suszy letniej wyschła, stając się wysoce łatwopalna.

Skalę odchyleń termicznych dobrze ilustrują dane przytoczone przez portal Mappr, według których czerwiec 2026 roku był najgorętszym czerwcem w historii pomiarów dla Europy Zachodniej, ze średnią anomalią temperatury sięgającą 3,05°C powyżej normy, a lokalnie — we Francji i Niemczech — anomalie sięgały nawet 9°C, przy maksymalnej temperaturze 45,1°C odnotowanej w południowej Hiszpanii. Naukowcy z WWA, analizując czerwcową falę upałów, stwierdzili również, że obserwowany latem 2026 roku układ cyrkulacji atmosferycznej typu bloku omega był zbliżony do wcześniej notowanych fal upałów, jednak przy obecnym, ocieplonym klimacie ten sam wzorzec cyrkulacji generuje istotnie wyższe temperatury niż w połowie XX wieku, ponieważ przesunęła się sama baza klimatyczna.

Organizacja Greenpeace International, powołując się na analizy WWA, podała ponadto, że fala upałów w Europie Zachodniej w czerwcu 2026 roku byłaby o około 3,5°C chłodniejsza, gdyby wystąpiła pięćdziesiąt lat wcześniej. Naukowcy z amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk (NASEM) potwierdzili przy tym z wysokim poziomem pewności — na podstawie fizycznego zrozumienia zjawisk, obserwacji oraz symulacji komputerowych — że globalne ocieplenie spowodowane emisjami gazów cieplarnianych jest bezpośrednio powiązane zarówno z ekstremalnymi falami upałów, jak i z intensywnymi opadami. Union of Concerned Scientists podsumowuje tę zależność wprost, wskazując, że nowe badania World Weather Attribution pokazują, iż zmiany klimatu zwiększają prawdopodobieństwo występowania gorących i suchych warunków poprzedzających ekstremalną pogodę pożarową, która doprowadziła do pożarów we Francji i Hiszpanii, przy czym w wyniku tegorocznych pożarów ewakuowano już około 300 tysięcy osób.

Warto podkreślić, że zjawisko to nie ogranicza się wyłącznie do Europy. Analogiczne badania atrybucyjne przeprowadzone dla Kanady wykazały, że zmiany klimatu spowodowane działalnością człowieka sprawiły, iż ekstremalne warunki pogodowe sprzyjające pożarom w prowincji Ontario oraz na Terytoriach Północno-Zachodnich stały się w przybliżeniu dwukrotnie bardziej prawdopodobne. Zbieżność wniosków z badań prowadzonych niezależnie na różnych kontynentach wzmacnia wiarygodność naukowego konsensusu co do roli globalnego ocieplenia w intensyfikacji współczesnych sezonów pożarowych.

Skutki społeczne, zdrowotne i gospodarcze

Konsekwencje tegorocznych pożarów wykraczają daleko poza bezpośrednie straty materialne. Ewakuacje objęły setki tysięcy osób w całej Europie, a w wielu regionach doszło do trwałego uszkodzenia infrastruktury turystycznej, rolniczej i mieszkaniowej. Profesor Simone Varotto z Henley Business School Uniwersytetu w Reading zwraca uwagę, że gospodarczy koszt tegorocznych pożarów w Europie sięga znacznie dalej niż samo odtworzenie spalonej ziemi, ponieważ pożary dotknęły przede wszystkim lasy, zarośla, pastwiska i tereny rolnicze, a w wielu przypadkach dotarły także do miast i terenów podmiejskich.

Nie można także pomijać skutków zdrowotnych związanych z zadymieniem. Jak wskazują analizy World Weather Attribution dotyczące pożarów w Kanadzie — których wnioski mają charakter uniwersalny — narażenie na podwyższone stężenia dymu pożarowego wiąże się ze zwiększonym wykorzystaniem pomocy doraźnej, w szczególności w przypadku chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, a także ze wzrostem śmiertelności ogólnej. Podobne mechanizmy dotyczą mieszkańców i turystów przebywających w rejonach Europy Południowej dotkniętych intensywnym zadymieniem w sierpniu 2026 roku.

Rola edukacji, prewencji i wsparcia — perspektywa Fundacji

Wydarzenia sezonu pożarowego 2026 potwierdzają założenia, którymi na co dzień kieruje się Fundacja Lepszy Świat Jakuba Adamczyka w ramach swojego drugiego filaru działalności — ochrony środowiska oraz pomocy zwierzętom, a także pierwszego filaru — wsparcia osób dotkniętych zdarzeniami losowymi i klęskami żywiołowymi. Skuteczna odpowiedź na rosnące ryzyko pożarowe wymaga jednoczesnego działania na kilku poziomach: edukacji społecznej dotyczącej zachowania w warunkach zagrożenia pożarowego, promowania zrównoważonego gospodarowania terenami zielonymi ograniczającego nagromadzenie łatwopalnej biomasy, wspierania osób, które utraciły dobytek w wyniku pożarów oraz klęsk żywiołowych, a także upowszechniania rzetelnej wiedzy naukowej na temat mechanizmów łączących zmiany klimatu z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.

Fundacja konsekwentnie promuje także zrównoważony styl życia oraz działania ograniczające presję na środowisko naturalne, które w dłuższej perspektywie przyczyniają się do łagodzenia tempa zmian klimatu. Każde wsparcie finansowe przekazane na rzecz Fundacji pozwala rozwijać te działania oraz docierać z rzetelną wiedzą do coraz szerszego grona odbiorców.

Podsumowanie

Sierpień 2026 roku potwierdził, że ekstremalne sezony pożarowe stały się w Europie zjawiskiem powtarzalnym, a nie jednorazowym wyjątkiem. Dramatyczne wydarzenia w Chorwacji — pożary w Omišu, na Pelješacu i na górze Dinara — stanowiły część znacznie szerszego kontynentalnego wzorca obejmującego Hiszpanię, Francję, Grecję, Niemcy i Wielką Brytanię. Dane Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów oraz niezależne badania atrybucyjne prowadzone przez World Weather Attribution i inne ośrodki naukowe spójnie wskazują, że rosnąca częstotliwość i intensywność takich zdarzeń jest ściśle powiązana z postępującymi zmianami klimatu napędzanymi emisjami gazów cieplarnianych. Odpowiedzią na to wyzwanie musi być połączenie działań prewencyjnych, edukacji społecznej, solidarnego wsparcia dla osób dotkniętych klęskami żywiołowymi oraz długofalowych starań na rzecz ochrony środowiska naturalnego.

Bibliografia i źródła

1. European Forest Fire Information System (EFFIS). (2026). Annual Statistics for Croatia. Joint Research Centre, European Commission.
2. Wikipedia. (2026). 2026 Croatia wildfires. https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Croatia_wildfires
3. Al Jazeera Staff, AFP, Reuters, AP. (2026, 14 sierpnia). Wildfires force thousands to flee as blazes spread across Europe. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2026/8/14/wildfires-force-thousands-to-flee-as-blazes-spread-across-europe
4. Szekely, F., & Blackburn, G. (2026, 14 sierpnia). At least 10 people in intensive care and thousands flee intense wildfire in Croatia. Euronews. https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/14/at-least-people-in-10-in-intensive-care-and-thousands-flee-intense-wildfire-in-croatia
5. CNN. (2026, 14 sierpnia). Wildfire tears through Croatian tourist town. https://www.cnn.com/2026/08/14/weather/video/wildfire-croatian-tourist-town-digvid-vrtc
6. Croatia Unscripted. (2026). Current Croatia Wildfires in 2026: Latest Updates and Fire Reports. https://croatiaunscripted.com/current-croatia-wildfires-today/
7. Visual Capitalist / The European Correspondent. (2026, 24 lipca). Charted: Europe Is Nearing Last Year's Burned Area Already. https://www.visualcapitalist.com/cp/wildfire-season-europe/
8. Carbon Brief. (2026). Factcheck: No, Europe is not having its 'quietest' year for wildfires. https://www.carbonbrief.org/factcheck-no-europe-is-not-having-its-quietest-year-for-wildfires
9. Euronews Business. (2026, 13 sierpnia). Wildfires in Europe: Is 2026 already the worst year on record? https://www.euronews.com/business/2026/08/13/wildfires-in-europe-is-2026-already-the-worst-year-on-record
10. Mappr. (2026). Wildfires Across Europe in 2026: Mapping the Fires, the Deaths, and the Record Heat. https://www.mappr.co/europe-wildfires-map/
11. TechTimes. (2026, 29 lipca). Europe Is on Track for Its Worst Wildfire Season Ever, Satellite Data Show. https://www.techtimes.com/articles/321961/20260729/europe-track-its-worst-wildfire-season-ever-satellite-data-show.htm
12. World Weather Attribution. (2026). Climate change increases likelihood of compounding drivers of severe wildfire conditions in France and Spain. https://www.worldweatherattribution.org/climate-change-increases-likelihood-of-compounding-drivers-of-severe-wildfire-conditions-in-france-and-spain/
13. World Weather Attribution. (2026). Climate change means extreme fire seasons in Canada are here to stay. https://www.worldweatherattribution.org/climate-change-canada-wildfires-2026/
14. Greenpeace International. (2026). What the 'natural' disasters of 2026 reveal about climate change. https://www.greenpeace.org/international/story/85518/natural-disasters-2026-heat-fires-oil-gas-climate-renewables/
15. Cleetus, R. (2026). A World Ablaze: The Climate Future We Feared is Here. Union of Concerned Scientists. https://blog.ucs.org/rachel-cleetus/a-world-ablaze-the-climate-future-we-feared-is-here/
16. Climate Adaptation Center. (2026). 2026 Extreme Heat Hammers The Northern Hemisphere - Part 2. https://www.theclimateadaptationcenter.org/2026/08/03/2026-extreme-heat/

Artykuł ma charakter edukacyjny i informacyjny. Dane liczbowe dotyczące pożarów mają charakter dynamiczny i mogą ulec zmianie wraz z rozwojem sytuacji oraz aktualizacją raportów EFFIS i służb ratowniczych poszczególnych krajów.